İlköğretim okullarında toplam kalite yönetimi uygulamalarında karşılaşılan güçlükler ve bu güçlüklerin nedenlerine ilişkin müdür ve öğretmen görüşleri

ÖZETToplam Kalite Yönetimi (TKY), dünyadaki gelişimine paralel olarak ülkemizdeki işletmelerde de hızla yayılan bir yönetim modelidir. İlk olarak endüstri işletmelerinde ortaya çıkmasına rağmen, günümüzde sosyal birer sistem özelliği gösteren okullarda da uygulanmaktadır. Fakat TKY'nin eğitim kurumlarındaki uygulamaları endüstri kurumlarına göre farklılıklar göstermektedir.Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında TKY uygulamalarında karşılaşılan güçlükleri ve bu güçlüklerin nedenlerini müdür ve öğretmen görüşleri açısından ortaya koymaktır.Araştırmanın evrenini, Aydın ili merkezindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 68 resmi ilköğretim okullarında çalışan 68 okul müdürü ve 1569 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, bu okullar arasından rastgele seçilen 10 okuldaki, 10 okul müdürü ve 25 öğretmen oluşturmaktadır.Araştırma yöntemi olarak, nitel bir yöntem olan ?görüşme? kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından, müdür ve öğretmenlere için yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak veriler toplanmıştır.Araştırmacı tarafından ulaşılan bazı sonuçlar şunlardır;İlköğretim okullarında etkili bir stratejik planlama yapılamamaktadır. Planlar özensiz hazırlanmakta ve çoğu kez uyulmamaktadır. Okullarımızda bürokrasi ağır basmakta, okul yöneticileri ve öğretmenler günlük rutin işlerini tamamlama telaşı içerisinde görünmektedir. Okullarımızın stratejik planları formalite bir çalışma halini almıştır.Okul paydaşlarının, okul yönetimine katılımları çeşitli nedenlerle engellenmektedir. Bu nedenlerin en önemlilerinden birisi, okullarımızda demokrasi bilincinin gelişmemiş olmasıdır. Öğrenci temsilcileri göstermelik olarak seçilmekte, veliler ise okul aile birliği toplantılarında karar alma süreçlerine katılım şansı elde edebilmektedir. Ancak bu toplantıların sayısı yeterli değildir.Takım çalışmaları ve işbirliği okullarımızda tam olarak gerçekleşememektedir. OGYE'de bulunan personel okul yönetimi tarafından belirlenmekte, okul ekipleri yine yönetim tarafından oluşturulmaktadır. Bu ekipler de verimli çalışmalar sergilemekten uzaktır. Yapılan çalışmalar, ekiplerdeki birkaç fedakâr personelin sayesinde gerçekleştirilmektedir. Okullarımız maddi ve fiziki sıkıntılar içindedir. Bu sıkıntılar ekip çalışmalarının niteliğini ve sürekliliğini etkilemektedir.Okul çalışanları arasında iletişim ortamı genel olarak iyidir. Bu durum öğretmenlik mesleğinin sosyal yönünün ağırlıklı olmasından kaynaklanabilir. Ancak personel arasında gruplaşmalar, çatışmalar ve kopukluklar pek çok müdür ve öğretmen tarafından dile getirilmiştir. Bu durum, iletişimin etkililiğini sağlamada sıkıntılara neden olmaktadır.Okul çalışanları çeşitli sebeplerle iş doyumu düşüklüğü ve güdülenme eksikliği yaşamaktadır. Bu sebepler genel olarak; okul içi nedenler, okul dışı nedenler ve bireysel nedenler olarak sınıflandırılabilir.Ödüllendirme sistemi etkili olarak çalışmamaktadır. Özellikle öğretmenlerin ödüllendirilmesinde bürokrasinin fazlalığı, ölçütlerin açık ve nesnel olmaması, okulun maddi sıkıntıları, adam kayırma vb. nedenler, eğitimcilerin bu sisteme olan inancını kaybetmesine yol açmıştır.Okul müdürleri etkili bir kalite lideri olmaktan uzak bulunmuştur. İş yoğunlukları nedeniyle, personellerine yeterli liderliği yapamamaktadırlar. Ayrıca liderlik özelliklerine sahip olmayan pek çok okul müdürü vardır. İletişim becerileri zayıf, yenilikleri takip etmeyen bu müdürlerin çalıştığı okullar, demokratik bir yönetime sahip değildir.Okul paydaşlarının memnuniyet düzeyleri değişiklikler göstermektedir. Okul paydaşları arasında en memnun grup öğretmenlerdir. Ancak onlar da özellikle sistemin sınav odaklı olmasından yakınmaktadır. Paydaşlar arasında memnuniyet durumu en düşük olan grup ise velilerdir.Eğitimcilerimiz mesleki gelişimlerini sağlayacak hizmetiçi eğitim faaliyetlerine yeterli oranda katılım göstermemektedir. Bu eğitimlerin sayısı, yeri, zamanı ve niteliği bakımından önemli eksikliklerinin olduğu ifade edilmektedir.Okullarımızın sürekli gelişimini sağlayacak insani ve maddi kaynakları yetersizdir. Büyük zorluklar altında bir şeyler yapılmakta, ancak bu yapılanlar belli bir düzene ve sistematiğe bağlı bulunmamaktadır. Okullarımız kendilerini bilimsel ölçütlere göre değerlendirmemektedir. Doğal olarak, zaten yeterli olmayan kaynakların etkisiz kullanımı söz konusudur.