İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarının belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı; ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarını belirlemektir. Araştırma, karma yöntemin gömülü (içeyerleşik) araştırma desenine dayanmaktadır. Nicel araştırmaya dayanan ilk kısma, Trabzon ili, Maçka İlçesinde bulunan beş ilkokulda 4. Sınıfta okuyan 243 öğrenci katılmıştır. Bu öğrencilerin amaçlı örneklem yoluyla seçilen 15 velisinin ve 15 öğretmeninin katıldığı, görüşmelere dayanan nitel yöntem ile de nicel bulgular açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak nicel kısımda 25 sorudan oluşan anket, nitel kısımda ise, nitel araştırma metotları içerisinde sıkça kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin demografik özellikleri (yerleşim yeri, cinsiyet, anne baba okuma sıklığı, gelir düzeyi, öğrencilerin bilgisayar ve internette geçirdikleri süre), öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları profillerinin düzeyleri (düzenli kitap okuma alışkanlığı, ders kitabı dışında kitap okuma sıklığı, son 1 yılda ders kitabı dışında okudukları kitap sayısı, öğrencilerin anne veya babalarının kitap okuma alışkanlığı), öğrencilerin okuma tercihleri (okudukları kitap türü, okudukları kitapların konuları, kitap seçerken dikkat ettikleri özellikler, kitaptan başka okudukları yayınlar), öğrencilerin ders kitapları dışında okuma kitaplarına ulaşma durumları ve kütüphane kullanma amaçları, öğrencilerin kitap okumalarını olumsuz etkileyen faktörler (ev işleri, ödevlerin çokluğu, kitap fiyatlarının pahalı olması, televizyon, evde çalışma ortamının olmaması, arkadaşlarıyla görüşmek) belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin öğretmenlerinin ve velilerinin okuma alışkanlıklarıyla ilgili görüşlerinin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiş, analiz sonuçları frekans ve yüzde olarak gösterilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda; 7 öğretmenden yarı yapılandırılmış görüşme, 8 öğretmen ve 15 veliden görüşme formu yoluyla elde edilen veriler betimsel analizle analiz edilmiştir. Verilerin sunumunda bu gruplamalara yönelik temsili örnekler verilmiştir. Çalışma sonunda, ilkokul öğrencilerinin düzenli kitap okuduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin ders dışı kitap okuma sıklıklarına bakıldığında her gün düzenli okudukları görülmüştür. Öğrencilerin okumayı sevmesinde de okuma saatinin etkili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin ders kitabı dışında 10 ve daha az sayıda kitaplarının olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin, son bir yılda ders kitapları dışında okudukları kitap sayılarının 6-10 arasında olduğu görülmüştür. Anne-babalarının ara sıra okuduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin kitap türü olarak en çok hikayeyi, konu olarak da macera konulu kitaplarını tercih ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin kitapları seçerken en çok konusuna dikkat ettikleri, kitap dışında en çok dergi okumayı tercih ettikleri, okuyacakları kitapları anne ve babalarıyla aldıkları, kütüphaneyi hikaye ve roman almak için kullandıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin okumalarına televizyonun engel olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlere göre öğrencilerin okumayı sevmesinde okuma saatinin etkili olduğu belirlenmiştir. Öğretmen ve velilere göre de öğrenciler kitaplarda en çok hikaye türünü tercih etmektedir. Öğretmenler, sınıflarında kitaplık olduğunu, kitaplıktaki kitapları kendilerinin aldığını ifade etmişlerdir. Veliler de evlerinde kitaplık olduğunu, buradaki kitapları kendilerinin aldığını ifade etmişlerdir. Öğretmenler okullarında kütüphane olduğunu fakat yeteri sıklıkta kullanmadıklarını ifade ederken, veliler bulundukları yerde kütüphane olmadığını ve kütüphaneyi kullanmadıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenler, öğrencilerinin okumayı sevmemesine neden olarak ailelerinin model olmamasını göstermişlerdir.