Bir hazırlayıcı öğretmen programının yeni öğretmenlerin özyetkinlik inançları üzerine etkisi

Herhangi bir hizmet-içi eğitim programına katılsalar bile, göreve yeni başlayan öğretmenler için öğretim deneyiminin ilk yılı oldukça zor ve streslidir. Genellikle bu ilk yılda, öğretmenlerin, öğrencilerinin öğrenme potansiyeli ve kendi özyetkinlik ile ilgili inançlarında bir düşüş gözlenir. Bu yüzden öğretmenlik tecrübesindeki ilk yıl mesleki gelişim açısından büyük önem taşıyan bir süreçtir ve eğitim alanında başarılı öğretmenler yetiştirmek için yeni öğretmen destek programlarının önemi tartışılmaz bir gerçektir. Bu çalışma, 2001-2002 eğitim-öğretim yılında Türkiye'deki ilköğretim okullarında görev yapan yeni öğretmenler için alternatif bir yeni öğretmen destek programının geliştirilmesini ve uygulanmasını anlatmaktadır. Çalışmanın katılımcıları, öğretmenlik tecrübesi olmayan dört yeni İngilizce öğretmenidir. Çalışmanın ilk aşamasında Türkiye'deki ilköğretim okullarında çalışan yeni İngilizce öğretmenlerinin yaşadığı problemler araştırılmıştır. İkinci aşamada ise araştırmaya katılan öğretmenlerin ihtiyaçlarına yönelik destek programı geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Özyetkinlik inançlarının dört kaynağı geliştirilen ve uygulanan programın (Yeni Öğretmen Özyetkinlik Programı-YÖÖP) kuramsal çatısını oluşturmuştur. Çalışmanın metod bölümü, program öncesi ve programın her bir oturumundan sonra toplanan eğitimsel dönüt raporlarını, katılımcılarla program sonundaki mülakatları, ve programın başında ve sonunda uygulanan, katılımcıların etkili öğretmen konusundaki düşüncelerini belirlemek üzere kullanılmış Repertory Grid tekniğimiçermektedir. Toplanan veriler geliştirilen programı değerlendirmek ve yeni öğretmenlerin "etkili öğretmen" anlayışlarında ve bir Öğretmen olarak kendilerini değerlendirmelerindeki değişiklikleri ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Bulgular yeni öğretmenlere destek sağlamak için birkaç önemli program esasım ortaya çıkarmıştır. Bu program esasları şunlardır: (1) yeni öğretmenlerin ihtiyaçlarım belirleme; (2) katılımcı Öğretmenler için programın faydalarım tanımlamak; (3) katılımcı öğretmenler arasında işbirliğini desteklemek; (4) katılımcı öğretmenlerin kendilerini rahat hissedecekleri bir ortam sağlamak; (5) katılımcıların kendi öğrenimleri ve tecrübeleri üzerine düşünmelerini desteklemek; (6) yeni öğretmenlere, kendi tecrübe ve inançlarım meslektaşlarının tecrübe ve inançları ile kıyaslamaları için fırsatlar yaratmak; (7) yeni öğretmenleri profesyonel olarak görmek ve fikirlerim program içeriğine katmak; (8) yeni öğretmenlere aktarılacak konuyu (içerik bilgisini) reçete olarak sunmak yerine, onları karşılaştıkları problemleri kendi kendilerine aşabilmeleri için yeterli bilgi ve becerileri sağlamak; (9) mesleki gelişimin sürekliliği ilkesini yerleştirmek; (10) programı katılımcı öğretmenlerin öğretim ortamlarından uzak bir ortamda sunmak. Araştırmadan elde edilen diğer bir bulguda, çalışmaya katılan yeni öğretmenlerin mesleklerindeki ilk yıllarında kendilerini desteklenmiş ve takdir edilmiş hissetmeleridir. Program sonunda katılımcı öğretmenlerin "etkili öğretmen" düşüncelerinde hem yapısal hem de içerik açısından önemli bir değişim gözlenmiştir. Özyetkinlik inançları ile ilgili olarak ise, katılımcı öğretmenlerin etkin bir Öğretmen ile bağdaştırdıkları beceri ve aktiviteler üzerine olan özyetkinlik inançlarım yemden gözden geçirdikleri görülmüştür. Yani, bazı katılımcı öğretmenler, program sonunda kendilerini etkin öğretmen inançlarına daha yakın görürken, bazı katılımcılar birkaç etkin öğretmen özellikleri ile ilgili degerlendirmede karasız olmuşlardır. ANAHTAR KELİMELER Yeni öğretmen Hazırlayıcı öğretmen programı özyetkinlik kuramı Öğretmen Özyetkinliği Repertory-Grid tekniği