In vitro koşullarda farklı dozlarda bor uygulamalarının mersin (Myrtus communis L.)' de morfolojik ve biyokimyasal özellikler üzerine etkileri

Araştırmada siyah meyveli bir mahalli çeşit olan 'tatlı mersin' genotipinin sürgün uçları materyal olarak kullanılmıştır. Bu çalışma ile ortama eklenen bor konsantrasyonlarından toksisite problemi yaratabilecek bor (B) düzeyi belirlenmeye çalışılmış, olası B stresi altında morfolojik ve biyokimyasal özelliklerdeki değişimler incelenmiştir. Bu amaçla 6 farklı H3BO3 dozu (12.4 mg L-1, 18.6 mg L-1, 24.8 mg L-1, 31 mg L-1, 37.2 mg L-1, 43.4 mg L-1) Murashige ve Skoog (MS) ortamına eklenmiş ve kontrol grubu ile bitkilerin gelişimleri takip edilmiştir. Araştırmada kontrol ortamındaki bitkilere yalnızca MS ortam içeriğindeki standart B miktarı (6.2 mg L-1) ilave edilmiştir. İstatistiki değerlendirmelerin incelenmesi sonucunda; sürgün sayısı, sürgün başına yaprak sayısı, sürgün yaş ağırlığı, toplam klorofil miktarları en düşük değerlerini B konsantrasyonunun en yüksek olduğu (43.4 mg L-1) ortamda sırasıyla 1.9 adet, 4.7 adet, 0.09 g, 50.3 mg g-1 olarak saptanmışlardır Araştırmada, en yüksek prolin miktarı 43.4 mg L-1 uygulamasında 11.6 µg ml-1 olarak elde edilirken, en düşük prolin miktarı kontrol grubunda 3.3 µg ml-1 olarak belirlenmiştir. Askorbat peroksidaz (APX), süperoksit dismutaz (SOD), peroksidaz (POD) enzim aktiviteleri uygulama dozları arttıkça yükselmiş, en düşük değer kontrol grubundaki bitkilerde belirlenmiştir. Sonuç olarak; yetiştirme ortamına eklenen H3BO3 miktarı arttıkça özellikle APX, katalaz (CAT), SOD, POD gibi stres mekanizmasında rol alan enzimatik antioksidan aktivitelerinde önemli derecede artış gözlemlenirken sürgün sayısı, sürgün başına yaprak sayısı, sürgün yaş ağırlığı, toplam klorofil gibi parametrelerde strese bağlı olarak azalma görülmüştür. Rejenerasyon oranı ve klorofil a değerinde ise istatistiki olarak önemli bir fark görülmemiştir. Çalışmanın sonucunda mersin bitkisinin B stresine karşı tolerans sınırlarının yüksek olduğu saptanmıştır.