İnfertil popülasyonda müllerian anomalilerin polikistik over sendrom fenotipi ile ilişkisinin saptanması

GİRİŞ: Polikistik over sendromu (PKOS) % 5-10 prevelansla üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluktur. Menstrüel düzensizlikler, infertilite, metabolik, kardiyovasküler hastalıklar ve üreme problemlerine neden olur. Rotterdam kriterleri tanıda en çok kullanılan kriterlerdir. PKOS, oligo/anovulasyon, klinik/biyokimyasal hiperadrojenizm ve ultrasonografide polikistik over morfolojisi ile karakterizedir. Buna göre PCOS hastaları 4 farklı fenotipte sınıflandırılabilir: Fenotip 1: Oligo/anovulasyon + hiperandrojenizm + polikistik överler, Fenotip 2: Oligo/anovulasyon + hiperandrojenizm, Fenotip 3: Hiperandrojenizm + polikistik överler, Fenotip 4: Oligo/anovulasyon + polikistik overler. Müllerian kanal anomalileri menstrüel bozukluklar ve infertilite gibi çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Ancak bu anomaliler çoğunlukla tesadüfen saptanırlar ve bir çok minör müllerian anomaliler gözden kaçar. Bu nedenle oligomenore ve müllerian anomali arasında bir ilişki varlığı uzun yıllar dikkati çekmemiştir. Antimüllerian hormon (AMH) değişiklikleri gibi biyokimyasal faktörler de her iki durumun etyopatogenezinde rol oynayabilir. Anovulasyonu olan müllerian anomalili hastaların etyolojisinde PKOS saptanan olguları bildiren az sayıda yayın bulunmaktadır. Bu nedenle kliniğimize başvuran infertil popülasyonda müllerian anomalilerin PKOS fenotipi ile ilişkisini olup olmadığını saptamak için çalışmamızı planladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum İnfertilite polikliniğine 2015 - 2019 tarihleri arasında başvuran ve infertilite tanısı alan üreme çağındaki toplam 1000 kadın çalışmamıza dahil edildi. Klinik (ultrasonografi, histerosalpingografi vs), laboratuar, özgeçmiş, infertilite etyolojisi ve süresi kaydedilen muayene dosyaları incelenerek retrospektif planlanan çalışmamızda müllerien anomalilerin PKOS fenotipi ile ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. SONUÇ: İnfertilite nedeniyle ileri tetkik yapılan hastalarından 106'sında (%10.6) Müllerian anomali saptandı. PCOS tanısı olan hastalarda Müllerian anomali sıklığı PKOS olmayan hastalara göre istatistiksel anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. (p= 0.001). Bununla birlikte Müllerian anomali tanısı alan 106 hastadan 39'una (%36.8) PKOS tanısı konulmuştur. Ayrıca Müllerian anomali tanısı almayan 894 hastadan 74 197'sine (%22) PKOS tanısı konulmuştur. Çalışmaya alınan 1000 infertil hastanın 236'sına (%23.6) PKOS tanısı konuldu. PKOS fenotiplerine bakıldığında fenotip 1 ve fenotip 2 daha sık görülürken, fenotip 3 daha az sıklıkta bulundu. PKOS fenotiplerinde Müllerian anomali sıklığına baktığımızda PKOS fenotip 1 grubunda Müllerian anomali sıklığı diğer fenotiplere ve PKOS tanısı olmayan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptamıştır ( p <0.001). Müllerian anomali tanısı olan toplam 106 hastada USG hastaların yanlızca %41.5'ine tanı koyarken, MR ile hastaların %69.8' sine tanı konabilmiştir. Bununla birlikte HSG ise hastaların %99.1'ine tanı konmuştur. HSG müllerian anomali tanısı koymada diğer görüntüleme yöntemlerine göre istatistiksel olarak daha üstün saptanmıştır (p < 0.001). TARTIŞMA: Çalışmamızda infertilite nedeniyle tetkik edilen PKOS'lu hastalarda Müllerian anomali sıklığı PKOS olmayan gruba göre daha yüksek saptanmıştır. Ayrıca PKOS fenotipleri arasında ise Müllerian anomali sıklığı fenotip 1'de daha fazla saptandı. PKOS'lu hastalarda anovulasyon olması nedeniyle genel olarak tedaviye ovulasyon indüksiyonu başlanmakta, oysaki bu PKOS'lu infertil çiftlerde gerek spermiogram gerekse uterin ve tubal faktörlerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte etyoloji bilinmeyen abortuslarda PKOS ve Müllerian anomali düşünülmeli ve araştırılmalıdır. PKOS fenotipleri ve Müllerian anomali ile İLGİLİ DAHA GENİŞ KAPSAMLI ÇALIŞMALARA İHTİYAÇ VARDIR. ANAHTAR KELİMELER: Polikistik over sendromu fenotipleri, Müllerian anomali, infertilite