İnfertilite tedavisi uygulanan prekonsepsiyonel dönemdeki kadınlarda akdeniz diyetinin serum zonulin seviyesine ve tedavi başarısına etkisinin değerlendirilmesi

Bu çalışmada Akdeniz diyetinin infertilite tedavi başarısına (toplanan yumurta sayısı, oluşan embriyo sayısı, transfer durumu, klinik gebelik) ve serum zonulin seviyelerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma Şubat-Temmuz 2024 tarihleri arasında Ankara'daki bir tüp bebek merkezine infertilite tedavisi için başvuran, beden kütle indeksi (BKİ) 18.5-29.9 kg/m2 olan, 22 müdahale 21 kontrol olmak üzere 43 kadın ile yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından hazırlanmış anket formu, bireylerle yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak doldurulmuştur. Anket formunda bireylerin sosyo-demografik özellikleri, infertilite öyküleri ve beslenme alışkanlıklarının belirlenmesine yönelik sorular bulunmaktadır. Fiziksel aktivite durumlarının belirlenmesi için IPAQ kullanılmıştır. Müdahale grubundaki kadınlara 8 haftalık Akdeniz diyetine uyumlu, günlük enerji gereksinimlerine uygun beslenme programı hazırlanmış ve Akdeniz diyetine ilişkin beslenme eğitimi verilmiştir. Müdahale grubundaki bireylerin Akdeniz diyetine uyumlarını saptamak için çalışmanın başında ve 8.haftanın sonunda Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) uygulanmıştır ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Serumdaki zonulin konsantrasyonlarını ölçmek için ticari olarak temin edilebilen enzime bağlı immünosorbent testi (ELISA) kitleri kullanılarak her iki grupta da 2 kez değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda müdahale grubunda BKİ ortalamasındaki düşüş istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Müdahale sonrası MEDAS puan ortalamasındaki değişim istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca transfer olan kadınların başlangıç MEDAS puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çalışmanın başlangıcında Akdeniz diyetine düşük uyumlu olan kadınların zonulin ortalaması 4.3±3.96; orta uyumlu olanların 4.2±3.25; yüksek uyumlu olanların 2.6±0.74 iken, çalışma sonunda Akdeniz diyetine düşük uyumlu kadın olmayıp; orta uyumlu olanların 3.2±0.89; yüksek uyumlu olanların 3.6±1.79 olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Başlangıç MEDAS ortalaması ile başlangıç zonulin değeri arasında negatif yönlü zayıf düzeyde (r=-0.270, p=0.048) ilişki saptanmıştır. Müdahale grubunda gebelik sonucu pozitif olanların başlangıç MEDAS puan ortalaması negatif olanlara göre daha yüksektir (p<0.05). Hem müdahale hem de kontrol gruplarında gebelik sonucu pozitif olanların son zonulin ortalamaları, negatif olanlara göre daha düşüktür (p<0.05). Sonuç olarak pozitif gebelik ile düşük zonulin seviyesi arasında ilişki bulunmuştur ancak istatiksel olarak anlamlı değildir. Bağırsak geçirgenliğinin onarılması infertil kadınların tedavi başarısını arttırmaya katkı sağlayabilir ancak daha büyük örneklem sayısı ile daha geniş araştırmalara ihtiyaç vardır. Yüksek kafein tüketimi infertilite tedavisi gören kadınlarda toplanan yumurta sayısı ile negatif ilişkili bulunmuştur. Gebelik döneminde olduğu gibi prekonsepsiyonel dönemdeki kadınlara da kafein sınırlaması yapılması gerektiği sonucu çıkarılabilir.