İnflamatuvar bağırsak hastalıklarında alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı görülme sıklığı ve etki eden risk faktörleri

Bu çalışmada İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı (İBH) tanılı hastalarda Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) görülme sıklığının belirlenmesi ve olası risk faktörleri açısından değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla; Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'nde İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı nedeniyle takipli 207 hasta retrospektif olarak incelendi. Bu hastaların takiplerdeki boy, kilo ölçümleri platelet değerleri, aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), alkalen fosfataz (ALP), gama glutamil transferaz (GGT), bilirübin, C-reaktif protein (CRP), sedimantasyon, açlık kan şekeri (AKŞ), lipid profilleri, insülin düzeyleri ile insülin direnci var olup olmadığı saptandı. NAFLD varlığı ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans (MR) ile değerlendirildi. Ultrasonografik olarak yağlanmanın derecesi saptandı. Normal popülasyona göre İBH de NAFLD sıklık artışını değerlendirebilmek için kontrol grubu olarak dispepsi nedeniyle polikliniğe başvurmuş karaciğer görüntülemeleri ve diğer metabolik parametreleri kayıt edilmiş hastalar seçilerek karşılaştırmalar yapıldı. Çalışmamıza toplam 120 kişi dahil edilmiş olup, bunların %66,7'si (n=80) vaka grubunu, %33,3'ü (n=40) kontrol grubunu oluşturmaktadır. Vaka grubunun %50'si (n=40) Ülseratif Kolit (ÜK), %50'si (n=40) Crohn hastalarından oluşmaktadır. Kontrol grubu ise fonksiyonel dispepsisi olan hastalar içinden seçilmiştir. Cinsiyet açısından bakıldığında çalışmaya alınan 44 kişi (%36,7) erkek, 76 kişi (%63,3) kadındır. Vaka grubunun %38,8'i (n=31) erkek, %61,3'ü (n=49) kadın; kontrol grubunun %32,5'i (n=13) erkek, %67,5'i (n=27) kadın cinsiyetteydi. Çalışmamıza alınan kişilerin yaş ortalaması 48,3±14,7 yıl idi. Vaka grubunda diyabet, hipertansiyon ve hiperlipidemi sıklığı kontrol grubuna göre daha yüksek olmakla birlikte gruplar arası anlamlı fark yoktu (sırasıyla p değerleri: 0,2; 0,8; 0,8). Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı sıklığına bakıldığında vaka ve kontrol grubunun her ikisinde de %32,5 olarak bulunmuştur (p:1). Tüm çalışma grubunda NAFLD olanların sayısı toplam 39 kişi olarak bulundu. Bunların %30,3'ü kadın, %36,4'ü erkekti. Dislipidemisi olanlarda genel olarak NAFLD sıklığı daha yüksekti. Tüm çalışma grubundaki NAFLD sıklığına bakıldığında diyabeti olanlarda %53,8, hipertansiyonu olanlarda %27,3 ve hiperlipidemisi olanlarda %40 olarak bulundu (p değerleri sırasıyla: 0,11; 0,56; 0,72). İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı olanlar içindeki toplam NAFLD sayısı 26 kişi idi. Bu grupta rezeksiyon öyküsü olanlarda NAFLD görülmemiştir (p:0,007). İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı olan grup içinde diyabeti olan hastaların %63,6'sında NAFLD görülmüştür (p:0,03). Sonuç olarak çalışmamızda İBH hastalarında NAFLD görülme sıklığını hastalıkla ilişkili faktörler ve aynı zamanda metabolik süreçlerin (DM, HL, yüksek BMI) artırıcı yönde etkilediği görülmüştür. Anahtar kelimeler: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı, Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Alkol dışı Yağlı Karaciğer Hastalığı