Kullanıcı odaklı bina performans değerlendirme sistemi için gereken bilgiler

Günümüz inşaat sektöründe bina performansı çok önemli bir kıstas haline gelmiş bulunmaktadır. Yeni yapılan binalarda tasarım ve yapım aşamalarında mimarlar, mühendisler ve diğer yetkililer dikkatlerini bina performansına vermektedirler. Yeni binalarda enerji verimliliği konusuna bir yönelme olurken diğer tarafta yüksek enerji harcamalarıyla düşük performans gösteren eski binalar inşaat sektörünün gerçeklerinden birisidir. Yakın gelecekte var olacak binaların büyük bir kısmının günümüzde hali hazırda var olan binalar olduğunu düşünürsek ve bunların arasında ofis binalarının enerji ihtiyacının diğer alanlara kıyasla daha fazla olduğu ve hızla arttığı göz önüne alındığında, ofis binalarında yapılacak olan her türlü bina yenilemesi/iyileştirmesi enerji verimliliği konusuna katkı sağlayacaktır. İyileştirme kararı verilmesinde rol oynayan bilgi kaynakları genellikle binaların kaynak harcamaları, alıcı cihazlardan elde edilen veriler ve bina kullanıcılarından alınan geribildirimlerden oluşmaktadır. Kullanıcılardan topladığı geribildirimle binaların performansını ortaya koyarak tadilat/iyileştirme kararları alınmasında yardımcı olan kullanım sonrası bina performans değerlendirme sistemleri bulunmaktadır. Var olan kullanım sonrası bina performans değerlendirme sistemleri incelendiğinde, kullanıcı geribildirimi parametrelerinin detaylı olmadığı ve bu sebeple sistemin çok yüzeysel analiz yaptığı ve bilgi verdiği; kullanıcı geribildirimlerinin lokasyon bazlı toplanmaması sebebiyle bazı şikâyet sebeplerinde yer bilgisinin bulunamadığı; yeterli analiz yapılmadığı ve bu analiz sonuçların bina yöneticilerine sunulma şeklinin yeterli miktarda görselleştirilmediği; sensor verilerinin entegrasyonunun göreceli olarak mevcut bulunduğu tespit edilmiştir. Tüm bunlar göz önüne alınarak, lokasyon bazlı kullanıcı geribildirimlerinin sensör verileriyle birlikte binanın Yapı Bilgi Modellemesi (BIM)'ne entegre şekilde çalışan bir kullanım sonrası bina performans değerlendirme sistemi yaklaşımı geliştirilmiştir. Ortaya konan bu sistemde, iç mekan yer tespit teknolojilerinin, kullanıcı memnuniyet parametreleri ve şikayet sebeplerinin, kullanıcıdan toplanması gereken fakat her şikayet sebebi için değişen bilgi türlerinin belirlenmesine ihtiyaç vardır. Bu tez kapsamında, yukarıda bahsedilen konular araştırılmış ve önerilen kullanım sonrası bina performans değerlendirme sisteminin geliştirilebilmesi için gerekli olan bu bilgiler toplanmıştır. Öncelikle, literatür çalışması kısmında, konunun daha iyi anlaşılması ve yapılan önceki çalışmaların bir araya getirilmesi amacıyla bina yönetimi, bina performans değerlendirmesi ve kullanım sonrası bina performans değerlendirmesi; konum bazlı kullanıcı şikayetlerinin en az çaba ile en hızlı ve doğru şekilde bildirilebilmesini olanaklı kılmak için de olası iç mekan yer tespiti teknolojileri araştırılmıştır. Alan çalışması olarak, bir kullanım sonrası bina performans değerlendirme sisteminde bulunması gereken kullanıcı geribildirim/şikâyet türleri ile kullanıcılardan toplanması gereken bilgilerin tespiti amacıyla bina kullanıcılarıyla görüşmeler yapılmıştır ve kullanıcı durum senaryoları elde edilmiştir. Literatürdeki şikâyet sebepleri göz önüne alınarak, kullanıcılarla yapılan görüşmelerin ışığında şikâyet sebepleri tablosu derlenmiş ve durum senaryolarından kullanıcılardan toplanması gereken çeşitli bilgi türleri elde edilmiştir. Her bir geribildirim/şikâyette kullanıcıların bildirmesi gereken bilgi türü değiştiğinden, hangi şikâyet için hangi bilgilerin gerekli olduğunun tespiti amacıyla her şikâyet parametresinin yer aldığı kullanıcı geribildirim/şikâyetleri-gerekli bilgiler matrisleri oluşturulmuştur. Tablolar açıklamalarıyla birlikte verilmiştir. Ortaya çıkan kullanıcı geribildirim/şikâyetleri-gerekli bilgiler tabloları, daha doğru sonuçlara ulaşmak adına bina yöneticileriyle yapılan görüşmelerle valide edilmiştir. Bina yöneticilerinden hem şikâyet sebepleri hem de gerekli bilgiler tabloları için ayrı ayrı sözel ve puan bazlı değerlendirmeler alınmıştır. Önce bina yöneticilerinin görüşleri ve yorumları analiz edilmiş, sonra yapılan analizler doğrultusunda, tablolar revize edilmiş ve son halini almıştır. Tabloların son hali, tez kapsamında yorumlanıp açıklanmıştır. Son olarak, elde edilen tüm veriler ışığında önerilen kullanım sonrası bina performans değerlendirme sistemi yaklaşımının sistem mimarisi bir vizyon diyagramı üzerinden özellikleriyle birlikte açıklanmıştır. Sonuç olarak, bu tezde bir araya getirilen bilgiler ileriki çalışmalarda, konum bazlı kullanıcı geri bildirim/şikâyeti ve sensör verisi içeren; görselliği ve çeşitli özellikleri sayesinde bina yöneticilerinin bina yenilemesi/iyileştirmesi için daha kolay ve doğru karar almalarını olanaklı kılan Yapı Bilgi Modellemesi ile entegre bir kullanım sonrası bina performans değerlendirme sistemi geliştirilmesinde kullanılabilir.