İnhalasyon aromaterapinin yanıklı hastalarda ağrı, kaygı ve uyku kalitesi üzerine etkisi

Bu araştırma, yanıklı hastalarda lavanta esansiyel yağı ile uygulanan inhalasyon aromaterapinin ağrı, kaygı ve uyku kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacı ile randomize plasebo kontrollü deneysel çalışma olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini 01 Ekim 2021-15 Nisan 2022 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Ankara Şehir Hastanesi Erişkin Yanık Tedavi Merkezi'nde yatan hastalar; örneklemini ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 60 hasta oluşturdu. Araştırma, inhalasyon aromaterapi uygulanan müdahale (n=30) ve plasebo uygulanan kontrol (n=30) grupları ile gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri "Bireysel Veri Toplama Formu", "Görsel Analog Skala", "Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği" ve "Richard Campbell Uyku Ölçeği" kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplandı. Verilerin analizinde Ki-kare, bağımsız örneklemler T-testi, Greenhouse-Geisser, Bonferroni, Dunn, Mann-Whitney-U, Tekrarlı Ölçümlerde ANOVA, Friedman testleri kullanıldı. Hastaların yaş ortalamasının 42.97±13.48, %63.3'ünün erkek, %71.6'sının evli, %43.3'ünün ilköğretim mezunu olduğu, %33.3'ünün kronik hastalığının olduğu, %40.0'ının sigara kullandığı belirlendi. Hastaların %46.6'sında yanığın iş yerinde oluştuğu, %46.6'sında alev ile temas nedeniyle yanık meydana geldiği, %93.3'ünde 2. derece derin yanık meydana geldiği, yanık yüzde ortalamasının 11.4±8.1 olduğu, %65.0'ında eller-kollarda yanık oluştuğu, %98.3'ünün yanığa bağlı invaziv girişim geçirdiği belirlendi. Müdahale grubunda yer alan hastaların kontrol grubunda yer alan hastalara oranla ağrı düzeylerinin 3. günden itibaren anlamlı düzeyde azaldığı (p<0.05), 6. gün ölçülen kaygı düzeylerinde müdahale ve kontrol gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı (p>0.05), müdahale grubunda yer alan hastaların kontrol grubunda yer alan hastalara göre uyku kalitesinin 3. günden itibaren daha yüksek olduğu (p<0.05) belirlendi. Yanıklı hastalara uygulanan inhalasyon aromaterapinin ağrı düzeyini azalttığı, uyku kalitesini ise artırdığı belirlendi. Yanıklı hastalarda ağrıyı azaltmak ve uyku kalitesini artırmak için sağlık profesyonellerinin aromaterapi uygulaması önerilmektedir.