İnsan ticaretinde emek sömürüsü: Diyarbakır ili örneği

İnsan ticareti yirminci yüzyıla kadar kölelik olarak adlandırıldığını bilinmektedir. Kavramın insan ticareti olarak güncellenmesi ise yapılan uluslararası sözleşmeler ile mümkün olmuştur. İnsan ticareti çok eski çağlara dayanan bir olgudur. Her çağda insan ticaretinden bahsetmek mümkündür. Bu çalışma Suriye uyruklu yabancıların 2011 yıllından sonra Diyarbakır iline yerleşmiş olanların çalışma şartları ile bununla ilişkili insan ticareti bağlamında emek sömürüsünün olup-olmadığı incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kesimin insan ticareti göstergelerine karşı farkındalıklarını ölçmek hedeflenmiştir. Bu grubun incelenmesinin sebebi daha kırılgan olmalarıdır. Çünkü doğdukları topraklardan uzaklar ve düşük ücretle çalışmaktalar. Ekonomik yetersizlik, kısıtlı çalışma olanakları, kalifiye olmama, kalabalık aile yapıları, beden işi ve eğitimin olmaması kişilerin daha zor şartlarda çalışmasına ve muhtemel insan ticareti olmasını barındırdığı düşünülmektedir. Çalışmada anket yöntemi ile muhtemel mağdurların emek sömürüsüne maruz kalmaları, muhtemel mağdur olma durumuma ilişkin farkındalıkları anlaşılmaya çalışılmıştır. İnsan ticareti hukuksal boyutu ve tarihsel süreci ile ulusal mevzuat incelenmiştir. Çalışmada 388 Geçici Koruma Kapsamında olan Suriye uyruklu yabancıya uyguladığımız anket verilerini analiz ederek muhtemel mağdurların olup-olmadığı, farkındalığın önemi ile hangi çözümlerin daha az mağduriyetin yaşanmasına katkı sağlayacağı, yabancıların çalışma şartları, insan ticareti bağlamında emek sömürüsü, literatür taraması ile anlamlı bir bütünselliğe ulaşılmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular Suriye uyruklu yabancıların düşük ücretle çalıştığı, genellik kalifiye olmayan işlerde çalıştıkları, yerli nüfusa göre düşük ücretle çalıştıkları, firmalarda asgari ücretle çalışmakla beraber çalışma izni olmadığı, insan ticareti göstergelerin ise çok az kişide görüldüğü belirlenmiştir.