İnsanın varlık içindeki yeriyle toplum içindeki konumu ve bu konumun Kur'ân-ı Kerîm'e yönelmesine etkisi

Kâinatta sebepsiz ve amaçsız var olan hiçbir şey yoktur. Hepsi bir maksada, bir gayeye yönelik olarak yaratılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de geniş bir şekilde yer alan yaratılış tüm mahlûkatı kapsamaktadır. Bir varlık olarak insanın yaratılış amacı ise, yaratıcısını bilip ona kulluk etmek ve mükellef olduğu sorumlulukları yerine getirmektir. İnsan akıl sahibidir ve kendine verilen ilim ile hikmetli bir şekilde yaratıldığını ve bu durumun da bir yaratıcı gerektirdiğini bilmelidir. İnsan, Yüce Allah`ın varlığını birliğini tanımaya tabiî bir eğilim göstermektedir. Kur`ân-ı Kerîm ve hadisler fıtratın, insanın çevresel etkilerden bağımsız olarak özünde var olduğunu vurgulamaktadır. Allah Teâlâ insana, tercihini iyiyi ve kötüyü özgürce seçebilme iradesi vermiştir. Kur'ân-ı Kerîm'de bütün insanlara tevhîde yönelmeleri emredilmektedir. Ancak insan özünde var olan eğilimini tek başına geliştirme gücüne sahip değildir. Dolayısıyla aile başta olmak üzere kendisine iyiyi ve güzeli öğretecek kişilerin bulunması gerekmektedir. İnsan sosyal bir varlıktır ve yaşadığı toplumla etkileşim halindedir. Fıtrat, aile, arkadaş çevresi ve bunların dışında kalan diğer unsurlar insanın karakter oluşumunda doğrudan ve dolaylı olarak önemli rol oynar. En mükemmel şekilde yaratılan insan, toplumsal hayat içerisinde öğretmen, doktor, yönetici, devlet başkanı, idareci, memur, işçi, zengin, fakir, eğitimli vb. roller üstlenmiştir. Verilen statü, ilim ve imkânlar insanın imtihanı içindir. İnsanın dünyaya geliş amacı, mülkün gerçek sahibi olan Allah Teâlâ'ya kulluk etmektir. İnsanın kişisel ve toplumsal hayatını yönlendiren, şekillendiren, değiştiren ve kendi gereklilikleri doğrultusunda düzenleyen önemli unsurlar ekonomi (refah) ve dindir. Refahın insan üzerinde ciddî bir etkisi vardır. İnsanın dinî yaşayışına da sirâyet ettiği bir gerçektir. İnsanlığın her döneminde ilk sırayı almış olan ve insanın yaşayışında ciddi karşılık bulan ekonomik refah olumlu ve olumsuz yönleriyle Kur`ân-ı Kerîm`e de konu olmuştur. Bireyin giyim kuşamından, içinde bulunduğu çevreye, geleceğe dair beklentilerinden, dünya görüşüne ve insanlarla ilişkilerinden toplumda gördüğü kabule kadar tüm durum ve etkileşimler onun sosyo-ekonomik düzeyiyle alakalıdır. Sosyo-ekonomik düzeyi belirleyen ise gelir düzeyi, meslek, eğitim seviyesi, sosyal sınıf gibi bazı özelliklerdir. İnsanın dünya malıyla kibirlenip, sahip olduğu imkân ve zenginlik karşısında şımarmaması aynı zamanda bu nimetleri veren Allah Teâlâ`yı unutmaması gerektiği Kur'ân-ı Kerîm'de anlatılmaktadır. Bu itibarla çalışmamızda, sosyal statülerin dinî açıdan nasıl kullanıldığı ve elinde imkânları bulunduğunda insanoğlunun bu nimetleri nasıl değerlendirdiği, Kur'ân-ı Kerîm'e konu olan bazı şirk örnekleri ve Allah'ın ve Hz. Peygamberin övgüsüne mazhar olan bazı şahsiyetler üzerinden incelenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada insanın toplumsal statü ve konumlarının dine ve Kur'ân'a yönelmesindeki etkisi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Çalışmamızda konumuzla alakalı âyet-i kerîmeler tespit edilerek, mümkün olduğunca ilk kaynaklara başvurulmaya çalışılmıştır. Tefsirlerinden faydalanılmış, konumuz geniş bir içeriğe sahip olduğu için mevcut diğer ilmî kaynaklara da müracaat edilmiştir. Literatür taraması yapılmış, yayımlanmış kitap ve makaleler araştırılmış, internet siteleri, dijital bilgi bankaları taranmış, ulaşılan kaynaklar incelenerek çalışmanın içerisinde konu bütünlüğünü bozmadan değerlendirilmiştir.