Ortadoğu'da Şii gruplara karşı İran'ın diş politikası; Irak ve Lübnan örneği

Bu tez Irak ve Lübnan'ı temel alarak, Ortadoğu'daki Şii gruplarına karşı İran'ın dış politikasını tartışmaktadır. Bu çalışma, devrim sonrası bölge dinamikleri ve bugüne kadar İran'ın Şii stratejisini analiz etmektedir. İran Irak üzerindeki politik oyunu, Lübnan'da Hizbullah'a desteği, Yemen ve Bahreyn politikaları Iranın çıkarları doğrultusunda ortaya çıkmıştır. Ayrıca İran dış politikasına Velayet-i Fakih teorisinin etkisi incelenmiştir. Hipotez olarak ortaya bir soru ortaya çıkmakta, İran çoğunluğu Şii mezhebine sahip olan Irak ve Lübnan gibi devletleri nasıl etkiliyor? Kanıt (argüman) olarak İran'ın Irakta ve Lübnan'da siyasi haraketliliği ve Arap Körfezindeki çoğunluğu Şii mezhepli olan Bahreyn ve Yemen gibi devletlerde nüfus etme etkisini sürdürmesini söyleyebiliriz. Diğer yandan, İran Şii mezhepsel kültürel zenginliği Velayet-i Fakih kavramıyla bağdaştırması ve bir norm gibi Şiilere dayatma çabası Iranı bölgede Şiiler için güçlü devlet model görüşünü (vizyon) yaratmıştır. Humeyni devrimini farklı kılan etken, devrime kadar var olan Şia grupları harekete geçirecek etkileyici gücün olmasıydı. İç siyasette normalleşme sürecinden sonra devrim kendi kabuğunda kalamazdı ve normal olarak yayılmaya başladı. Devrim ilkeleri ve Humeyni'nin başarısı ve gücü Irana yakın olan Şii gruplar tarafından kabul gördü. Devrim ilkeleri Körfez ülkeleri dâhil birçok yerde kendisini hissettirmiş oldu. Ayrıca İran, dış siyasi araçlarını mükemmel olarak kullanmaktadır. Yukarıda da bahsi edildiği gibi, İran askeri, kültürel, din, dini eğitim, sosyal yardım, finans ve bu gibi başka siyasi araçlar kullanmaktadır. Bu siyasi araçların uygulanma şekli, Şia gruplarının jeopolitik ve stratejik konumuna göre değişmektedir. Örnek verecek olursak; Azerbaycan, Türkiye, Kuveyt ve bu gibi ülkelerde, Şiileri etkilemek için dini eğitimi siyasi araç olarak kullanmaktadır. Ancak Lübnan, Yemen, Irak, Bahreyn gibi ülkelerde İran güç yöntemini kullanmaktadır. Ek olarak, İran siyasi çıkarı olduğu her bir ülkede, muazzam istihbarı ağları kurmuştur. Öte yandan, Şiilerin yaşadığı yerlere, Yüce Lider tarafından temsilci atanmaktadır. Anahtar kelimeler: Şiilik, İranlı Şiiler, Velayet-i Fakih, Iraklı Şii gruplar, Lübnanlı Şii gruplar.