İş sağlığı ve güvenliğinde risk analizi ve değerlendirmesi için yapay sinir ağları ile geliştirilmiş bir karar destek sistemi

İnsanlar çalışma alanlarında meydana gelen kazalar neticesinde zarara uğramadan bir takım tedbirler almazlar. Ancak bu zararlar geri dönülemez sonuçlara sebep olduktan sonra tedbir almak çok da anlamlı olmayacaktır. Bununla birlikte tehlikeye karşı alınması gereken tedbirleri herkes bilgisi ile bilemeyebilir. Bu sebeple çalışma alanlarında uzman kişilerin varlığına ihtiyaç vardır. Uzman kişiler kaza meydana gelmeden önce riskleri öngörüp tedbirleri belirtebilirse çalışma ortamları daha huzurlu ve güvenilir alanlar olacaktır. 30 Haziran 2012 tarihinde resmi gazetede yayınlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu tüm çalışanları kapsadığı için, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) terimi çok daha fazla önem kazanmıştır. Ancak bu kanun insanlara bir takım sorumluluklar yüklemiştir. Bu kanunun işverene getirmiş olduğu en büyük yükümlülük, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve diğer sağlık personelinden oluşan profesyonelleri bulundurmadır. Bu profesyonellerin görevi, işletmede veya iş yerinde İSG için gerekli alt yapıyı oluşturmak, önlemleri almak ve gerekli kayıtları tutarak iş yerinde güvenli ortamları oluşturmaktır. Ancak dalgınlık, yorgunluk, unutkanlık, tecrübesizlik, bilgi eksikliği ve ilginç ilişkileri görememe gibi tehlikeli hareketler ve makine ve cihazların koruyucusuz olması, periyodik bakımlarının yapılmaması, kırık, arızalı makine ve cihazların kullanılması gibi tehlikeli durumlar meydana gelebileceğinden bu profesyoneller yetersiz kalabilmektedir. Bu eksikliği gidermek için günümüzün vazgeçilmezleri olan teknolojinin akıllı ve aktif bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Bu amaçla İSG profesyonellerinin özellikle İSG uzmanının kararına yardımcı olması ve bilgi alt yapı desteği vermesi amacıyla yapay zekâ tekniklerinden olan yapay sinir ağı kullanılarak tehlikelerle ilgili muhtemel risklere karşı alınması gereken tedbirleri ve risklerin zararlarını en aza indirmek için karar vermeyi destekleyen bir uygulama geliştirilmiştir. Uygulama tıpkı bir uzman gibi geçmişte yapılmış risk analizi ve değerlendirmeleri sonucu ortaya çıkan sonuçları kullanarak karşılaşılan duruma karşı alınacak tedbirleri ve bu tedbirlerin riski azaltmadaki etkisini saptayarak uzman kişinin kararına yardımcı olacaktır. Uygulamada kullanılacak teknik sürekli olarak yeni alınan kararları öğrenerek gelecekte daha kaliteli kararlar alınmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: ĠĢ sağlığı ve güvenliği, veri madenciliği, yapay zekâ, yapay sinir ağları, risk analizi ve değerlendirmesi