İş yaşamında var olmama durumu ve iş-yaşam dengesi arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir araştırma

Daha önceleri devamsızlık (absenteeism) kavramı ile karıştırılan işte var olmama durumu (presenteeism), 1990'lı yıllarda ekonomik durgunluk dönemlerine denk gelen işletme küçülmeleri sırasında ortaya çıkmıştır. İşte var olmama (presenteeism), çalışanların hasta oldukları halde işe gelmeleri ve eksik kapasite ile çalışmaları durumunda meydana gelmektedir. Son dönemlerde işletmelerde yaygın olarak görülen işte var olmama durumu (presenteeism), bireylerin fiziksel olarak iş yerinde bulundukları ancak zihinsel olarak iş gücüne tam katılım sağlayamadıkları durumları ifade etmektedir. İş yaşamında var olmama durumunun (presenteeism) hem bireyler hem de örgütler için oluşturacağı zararları önlemek adına kavramın yakından incelenmesi önemli görülmektedir. İş-yaşam dengesi ise bireylerin, iş ve özel yaşamlarından gelen taleplere tatmin edici düzeyde yanıt verebilmelerini ifade etmektedir. Metafor olarak kullanılan denge kelimesi bireyin yaşam alanlarına en düşük seviyede rol çatışması ile katılım sağlayabilmesini ifade etmektedir. Bu tez çalışmasının amacı presenteeism ile iş yaşam dengesi arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Tez çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Tez çalışmamızın birinci bölümünde iş yaşamında var olmama (presenteeism) kavramı, tarihçesi, önemi ve nedenleri ile incelenmiştir. Ardından kavramı ölçmeye yönelik geliştirilen ölçekler tanıtılmıştır. İkinci bölümde, iş yaşam dengesinin tanımı, önemi ve teorileri incelenmiştir. Ardından iş yaşam dengesini belirleyici unsurlar ve denge kuramamanın sonuçları incelenmiştir. Ardından yaygın olarak kullanılan iş yaşam dengesi ölçekleri tanıtılmıştır. Son olarak, tez çalışmasının sonuçları ile karşılaştırmak için literatürde iş yaşamında var olmama durumu (presenteeism) ve iş yaşam dengesi arasındaki ilişkiyi inceleyen geçmiş çalışmalar sunulmuştur. Çalışmanın son bölümü olan araştırma bölümünde iş yaşamında var olmama durumu (presenteeism) ile iş yaşam dengesi arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik bir alan araştırmasına yer verilmiştir. Alan araştırması kamu sektöründe çalışan 274 kişi üzerinde gerçekleştirilmiştir. İş yaşamında var olmama durumu (presenteeism) ve iş yaşam dengesini ölçmek için Standford Presenteeism Ölçeği ve Çiğdem Apaydın (2011) tarafından geliştirilen iş yaşam dengesi ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre yüksek işte var olmama (presenteeism) puanının, iş yaşam dengesi üzerinde pozitif bir etkisinin olduğu saptanmıştır. İş yaşam dengesinin sağlanmasının ise iş yaşamında var olmama durumu (presenteeism) puanını arttırdığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İş Yaşamında Var Olmama (Presenteeism), İş Yaşam Dengesi, Sonuca Odaklanma, Sürece Odaklanma