İskemik inme tanısı alan hastalarda D dimer laktat ve hemogram parametrelerinin tanı ve mortalite üzerine etkisi

Giriş ve Amaç: İnme, Dünya Sağlık Örgütüne göre; vasküler nedenler dışında bir nedene bağlı olmayan, fokal veya global serebral bozukluğa yol açan, 24 saat veya daha uzun sürebilen ve ölümle sonuçlanabilen klinik bir durumdur. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre iskemik inme, iskemik kalp hastalıklarından sonra en ölümcül 2. hastalıktır. Akut iskemik inme tedavisindeki birinci hedef perfüzyonun tekrar sağlanmasıdır. Böylece hem rekürrens engellenir hem de mortalite ve morbidite azaltılmaya çalışılır. İnmede reperfüzyonun sağlanması için erken tanı çok önemlidir. Yaptığımız çalışmanın amacı; acil servisimize akut iskemik inme ile başvuran hastaların başvuru esnasında ölçülen D-dimer, laktat, WBC/MPV, PLT/LENFO, NEU/LENFO, EO, BAZ, MON, PDW, MPV değerlerinin bu hastalar için erken tanıda ve mortaliyi öngermede öneme sahip olup olmadığını araştırmaktır. Materyal ve Metod: Çalışmanın örneklemini TOGÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisi'ne 01 Temmuz 2024-20 Mart 2025 tarihleri arasında başvuran ve iskemik inme tanısını alan hastalar (100 hasta) ile, 01 Temmuz 2024-20 Mart 2025 tarihlerinde iskemik inme ön tanısı ile başvuran ve görüntüleme alınıp iskemik inmenin dışlandığı kontrol grubu hastaları (100 hasta) oluşturmuştur. Toplam vaka sayısı 200'dür. Veriler elde edilirken, çalışma gruplarının genel özellikleri ile ilgili bilgi vermek amacı ile tanımlamak için analiz oluşturulmuştur. Devamlı değişkenlerle ilgili veriler ortalama±standart sapma olarak; kategorik değişkenlere ilişkin verilerdeyse n (%) şeklinde verilmektedir. Nicel değişken yönünden grupların arasındaki ortalamaları karşılaştırırken normal dağılan veri amacıyla İki Ortalama Arasındaki Farkın Önemlilik testi ve Tek Yönlü Varyans Analizinden normal olmayan veri için ise Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis'den faydalanılmıştır. Nitel değişkenler arasındaki ilişkinin varlığı veya yokluğunu değerlendirmek amacıyla ise çapraz tablolardan ve ki-kare testinden yararlanılmışdır. İnme üzerinde D-dimer ve Laktat değişkenlerini değerlendirmek için ROC analizi yapıldı. p değerleri 0.05'den daha az olarak hesaplandığında istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Yapılan bu analizlerde mevcut istatistik yazılımı kullanılmıştır (SPSS 22.0 Chicago, IL, USA). v Bulgular: Hastaların %50' si iskemik inme tanılı, %50'si normal idi. %55,5' ü kadın, %44,5 erkekti. Toplam hastaların yaş ortalaması 67,02 iken erkeklerde 66,04 kadınlarda 68,24'dü. Hastalar kıyaslandığında D-dimer ve laktat değerlerinde anlamlı fark saptandı (p<0,05). Sonuçlar: Çalışmamızda iskemik inmeli hastaların %54' ünün erkek %46' sının kadın olduğu görüldü. Çalışmamızda iskemik inme tanısı konulan hastalarda risk faktörleri arasında en sık hipertansiyon görüldü. İnme nedeni ile başvuruların en çok sonbahar ve kış aylarında olduğu görüldü. Başvuruların en sık saat 12:01 ile 18:00 arasında olduğu görüldü. Hastalarda başvuruların en sık saat 12:01 ile 18:00 arasında olduğu görüldü. Hastalarda iskemik inme bölgesinin en az ponsda olduğu görüldü. Acil servise iskemik inme nedenli başvurular arasında ölüm oranının %27 olduğu görüldü. Acil servise iskemik inme nedenli başvuraların kontrol ve hasta grupları karşılaştırıldığında, hasta grubunun D-dimer ortalamasının 1[0,5-2,04] olduğu tespit edildi. Hastalarda D-dimer değerinin, exitus olan iskemik inme hastalarında, sağlıklılara ve sekel kalan hasta grubuyla kıyaslandığında daha yüksek olduğu tespit edildi. Yapılan ROC analizi sonucunda D-dimer değeri 0,70 ve üzeri en iyi kesim noktası olarak belirlenmiş olup üstü iskemik inme riski için anlamlı olduğu tespit edildi. Başvurularda laktat değerlerine bakıldığında, kontrol ve hasta grupları karşılaştırıldığında, hasta grubunun laktat ortalamasının 2,01±0,95 olduğu tespit edildi. Başvurularda laktat değerlerine bakıldığında, exitus olan iskemik inme hastalarında, sağlıklılara ve sekel kalan hastalar ile kıyaslandığın daha yüksek olduğu tespit edildi. Yapılan ROC Analizi sonucunda laktat değeri 1,035 ve üzeri en iyi kesim noktası olarak belirlenmiş olup üstü iskemik inme riski için anlamlı olduğu tespit edildi. İnme nedenli başvuruların monosit değerlerinde cinsiyete göre anlamlı farklılık görülmüş olup; monosit değerinin erkeklerde kadınlara oranla daha yüksek olduğu tespit edildi. Başvurularda lökosit değerlerinde eksitus olanlarda lökosit değeri 11,6±6,7 olarak saptanmış olup diğer gruplardan anlamlı yüksek olduğu tespit edildi. Başvurularda nötrofil değerinin exitus olan iskemik inme hastalarında, sağlıklılara ve sekel kalan hastalara göre daha yüksek olduğu tespit edildi. Başvurularda MPV değerinin sekel kalan iskemik inme hastalarında, sağlıklılara göre kıyaslandığında daha yüksek olduğu tespit edildi. vi Anahtar kelimeler: iskemik inme, D-dimer, laktat, hemogram parametreleri, karşılaştırma.