İslam tarihi kaynakları ve seyahatnamelerde Basra

Utbe b. Gazvân (ö. 17/638) tarafından askeri bir yerleşke amacıyla kurulan Basra, zamanla gelişmiş ve büyük bir şehir haline gelmiştir. Şehrin gelişiminde birçok etken vardır. Bunların en önemlileri şehrin ticaret yolları üzerinde bulunması ve etrafında verimli toprakların bulunmasıdır. Bunun yanında şehir devlet yöneticileri tarafından da önemsendiğini, bunun sonucunda şehrin valilerine geniş yetkiler verildiğini ve şerhin eyalet başşehri konumuna getirildiğini görmekteyiz. Ekonomi-politik olarak önemini hala korumakta olan ve Irak'ın en önemli şehirlerinden biri olan Basra'nın siyasi tarihi yanında şehri anlatan seyyahların notlarını ele aldık. Şehrin siyasi tarihi ile seyyahların notlarını genel hatlarıyla karşılaştırmaya gayret gösterdik. Bu çalışmayla Basra'yı, yönetim olarak ele alan siyasi tarih anlayışı ile doğrudan toplumu konu edinen ve dönemin şartlarını gözümüzde canlandıran seyahatnameleri birlikte ele alarak, şehri iki farklı yönden ele almayı amaçladık. Bu yöntemle Basra'nın tarihi ile ilgili bilgiler daha anlaşılır bir zemine oturacaktır.