İslâm tarihinde hadis istismarı

Çalışmamız, İslâm tarihi boyunca mezhep taassubu, kişisel menfaat, taraftar edinme arzusu ve siyasî çıkar uğruna Hz. Peygamber'in otoritesinden faydalanmak isteyen bireylerin hadis özelinde dini nasıl istismar ettiklerini göstermek ve bu minvalde gerçekleştirilen faaliyetleri ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada ele alınan istismar olgusu, tek bir açıya münhasır olmayıp farklı disiplinlerce geniş bir perspektifte değerlendirilmeye gayret edilmiştir. Çalışmamız, iki ana bölüm şeklinde hazırlanmıştır. İlk bölümde, İslâm Tarihinde Din İstismarı başlığı altında istismarın sebep ve sonuçlarına değinilmiştir. İstismarın sebep ve sonuçlarının varlığı ise istismarın İslâm toplumunda inkâr edilemeyecek bir zemini teşkil ettiğini doğrulamaktadır. İkinci bölümde ise Hadis İstismarı ele alınmış olup hadis ilmiyle ilgili ilkeler ışığında istismar fâilleri olarak nitelendirebeilceğimiz müfessirler, fakihler, sûfîler, mutasavvıflar, muhaddisler vâizler ve sosyal medya kullanıcılarına temas edilmiştir. Bu grupların İslâm ilâhiyatında menfi olarak anılmalarına sebep olan faaliyetlerine karşı alınabilecek önlemlere yer verilmiştir. Değerlendirme yapılırken kronolojiye riayet edilmiş olup, meselenin tarihsel süreci günümüze kadar incelenmiştir. Günümüz insanını etkisi altına alan teknoloji ve sosyal medya aracılığıyla hadis istismarının toplum üzerindeki izdüşümleri değerlendirilmiştir. Gerek dinî gerek içtimaî hadiselere yol açma ile neticelenen istismar olgusu etraflıca incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışmamız neticesinde hadis istismarının zirve yaptığı, zayıf ve uydurma rivayetlerin sıhhat değerlendirmesine tâbi tutulmadan aktarıldığı ve bu rivayetlerin sahih rivayetlerden daha çok ön plana çıktığı tespit edilmiştir.