İşletmelerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma eğilimleri üzerine bir araştırma: Diyarbakır ili örneği

Bu çalışmanın amacı, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma arasındaki ince çizgiyi yasal mevzuat çerçevesinde değerlendirerek vergi mükelleflerinin ve kurumsal firmaların ne tür avantaj ve dezavantaja sahip olduklarını tespit etmektir. Ayrıca bu iki kavram temelinde vergiye bakış açıları, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma kavramının mükelleflerin zihninde nasıl bir yer bulduğu, salgın (pandemi) döneminde olan tutum ve davranışları arasındaki ilişki düzeyini belirlemektir. Araştırmanın örneklemini Diyarbakır ilinde yer alan 385 küçük, orta ve büyük ölçekli işletmeler oluşturmaktadır. Basit rassal örnekleme tekniğinin kullanıldığı araştırmada yüz yüze anket tekniği kullanılmıştır. Söz konusu araştırma kapsamında ulaşılan verilerin analizinde çok değişkenli istatistiksel analiz teknikleri (frekans dağılımı, t testi, anova, regresyon, korelasyon vs.) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan işletmelerin boyutsal açıdan vergiden kaçınma ve vergi kaçırma kavramına yönelik algıları arasında çeşitli düzeylerde pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bazı demografik özelliklerin söz konusu firmaların vergiden kaçınma algısını bazı noktalarda etkilediği gözlemlenmiştir. Buna ek olarak her iki kavramında mükellef zihninde suç olarak nitelendirildiği ve kavram karmaşası yaşandığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Muhasebe, Vergiden Kaçınma, Vergi Kaçırma, Vergi Yükü, Vergi Algısı.