İsmail Bilgin'in tarihî romanlarında Türk İslâm ülküsü

Türk halkının kültürel ve politik birliğini ön plana çıkaran Türkçülük, geleneksel Türk kültürünün özünü yeniden canlandırmayı amaçlamaktadır. Kültürel olarak gelişebilen dinamik bir varlık önermesine dayanan Türkçülük, kültürel zenginleşmeye yönelik kapsayıcı bir yaklaşımı savunmuş ve dünya çapında farklı kültürel etkilere açık olmayı teşvik etmeye zemin hazırlamıştır. Tarihî popüler romanlarda bu kavram ile beraber inanç metaforu ortaya çıkmış, bu mefhum Türk kimliğinin tanımlayıcı bir yönünü oluşturmuştur. Ehemmiyetli edebî türler arasında yer alan roman, uzun soluklu anlatımlara elverişli yapısıyla birlikte din ve inanç unsurlarının yoğun bir şekilde değerlendirildiği eserler olarak dikkat çekmiştir. İnanç kavramının Türk toplumuna sirâyet etmesi din ve Türk kültürü arasında sıkı bir bağ oluşturmuştur. Bu bağı başarılı bir şekilde kullanan ve geniş araştırmalar sonucunda eserlerine yansıtan İsmail Bilgin, romanlarında Türk tarihinin önemli olaylarını ve şahsiyetlerini kurgusal bir üslupla anlatmış, ders kitaplarında bile yer almayan, kısmen daha az bilinen şahsiyetleri romanlarında başkahraman olarak göstermiştir. Bu sayede yazar, geçmişte yaşamış olan bu kahramanların hayatlarını okuyucunun bilgisine sunmuştur. Olayları ve kahramanları tarihî perspektif çerçevesinde realist bir şekilde ele alan Bilgin'in, eserleri birçok yönüyle dikkat çekmiştir. Osmanlı kuruluş tarihinden Kurtuluş Savaşı'na kadar olan süreçteki şahsiyetlere geniş bir şahıs kadrosu olarak yer vermiştir. Romanlarda Türkçülüğe ve İslâmiyet'e dair unsurların belirgin bir şekilde öne çıktığı görülmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde İsmail Bilgin'in yaşamı ve sanatı hakkında bilgi verilmiş, eserleri yazınsal eleştiri bağlamında incelenmiştir. İkinci bölümde tarihî gerçeklik ve kurmaca kavramları üzerinde durulmuş, edebiyatın tarih ile olan ilişkisi ele alınmıştır. Buradan hareketle tarihî romanın tanımı, kronolojik süreçteki yeri ve Türk edebiyatına yansımaları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde edebiyat, din ve ideoloji başlığı altında Türkçülük ve İslamcılık fikirleri incelenmiştir. Son bölümde ise yazarın romanlarının Türk İslam sentezi çerçevesinde incelenmesine ve değerlendirilmesine yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler İsmail Bilgin, Kurmaca, Tarihî Roman, Türkçülük, İnanç