İstanbul adalet yapılarının mekânsal analizi

Tez çalışmasının çıkış noktası adalet yapılarının kentsel kamusal bir alan olup olmaması sorusu ile başlamıştır.Kamu ilişkisini, yapı – kamusal alan ilişkisi üzerinden okunma yapılması hedeflemiştir. İstanbul'da üç yeni adalet yapısı ele alınmaktadır. İlk olarak modern Türkiye Cumhuriyetinin ilk Adalet yapılarından biri olan Sultanahmet Adalet Sarayı incelenmesi ile başlayıp yakın dönemde inşa edilen üç adalet sarayının; Bakırköy Adalet Sarayı, Çağlayan Adalet Sarayı, Kartal Adalet Sarayı ölçeksel mekânsal kent ve kullanıcı ile kurdukları ilişki üzerinden analiz edilmiştir. İstanbul metropoliten alanında adalet yapılarının kent içindeki yerlerini tam olarak anlayabilmemiz için mimari ölçekten ve kentsel ölçekte bakmamız gerekmektedir. Bu tez adalet yapılarını kentsel ölçekte incelemesini yapıp dönemin kamusallık anlayışını incelerken aynı zamanda binaların mekân analizlerini de yaparak adalet yapılarının mekân özelliklerini incelemektedir. Birinci bölümde kamu hizmet yapılarından olan adalet binalarının kentle ilişkileri ve İstanbul'daki tarihçesi aktarılmaktadır. Erken dönem Cumhuriyet yapısı olan Sultanahmet Adalet Sarayı ile başlayan inceleme bu adalet yapısının kentle kurduğu ilişkinin irdelenmesinin ardından, yerli ve yabancı adalet yapılarının; mekânsal, sosyal ideolojisinin incelendiği literatür araştırmaları yapılmıştır. İkinci bölümde İstanbul'daki üç adalet yapısının kentte konumlanmaları irdelenmektedir. Metropol olan kentin, her iki kıtada büyümesi ve bunlara hizmet verecek kamu yapılarının görev paylaşımları ile kent coğrafyasında aldıkları yerler incelenmiştir. Bu üç adalet yapısının kent coğrafyasındaki yerleşimlerinde komşu olduğu yapı grupları ve kent dokusu ile ilişkileri aktarılmıştır. Üçüncü bölümde adalet yapılarının yakın çevresi ile olan etkileşimleri ele alınmıştır. Yapıların alan ölçeğinde arazilerine ne şekilde yerleştikleri incelenmektedir. Bunun sonucunda adalet yapılarında yapı ve boşluklar ile kalan alanda ilişkisizlik vurgulanmıştır. Dördüncü bölümde adalet yapıları, bina ölçeğinde incelenmiştir. İnşa edilen üç adalet yapısınında rasyonel mekan anlayışına sahip bir şekilde, farklı mimarlar tarafından tasarlanıp inşa edilmesi bazı mekânsal benzerlikler ve farklılıklar yaratmıştır. Sonuç bölümünde kent ölçeğinde, alan ölçeğinde ve yapı ölçeğinde olmak üzere üç ayrı ölçekte kentle ilişkileri incelenen adalet yapıları hakkında varılan sonuçlar ele alınmış, adalet binalarının rasyonel yapı tipolojisi ve neo-liberal kentte kentsel kamusal mekanı üretme biçimleri ve kentsel kamusal mekan olan adalet yapılarının ortaklıkları üzerine tartışılmıştır.