İstanbul'da tescilli konut yapılarının dış duvar katmanlaşmalarının sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi

Endüstrileşmenin hızla artması, dünyadaki nüfus artışları ile kontrolsüz tüketimler, enerji ihtiyacının artması, fosil yakıtlara bağımlılık, emisyon salımlarının artması ve sınırlı enerji kaynakları, enerjiyi etkin kullanmaya ve sürdürülebilirlik yaklaşımına yöneltmiştir. Yüksek oranlarda enerji tüketimine neden olan binalarda, bina ömründe kullanım sürecindeki enerji tüketimleri ve tüketilen enerjinin büyük kısmı ısı enerjisi olarak tüketilmektedir. Binaların enerji performansı ile ilgili yapılacak çalışmalar, enerjiyi etkin kullanmada ve enerji tasarrufu sağlamada önemli bir yere sahiptir. İstanbul oldukça geniş, özgün mimari dokuya sahiptir. İstanbul'un tarihi eser niteliğindeki tescilli konut yapılarının yenilenmesinde enerji tasarrufu sağlayacak önlemler alınmalıdır. Bu sayede hem yapıların özgünlüğü korunacak hem de sürdürülebilirlik performanslarının iyileştirilmesi sağlanacaktır. Bunun sonucunda sınırlı olan enerji etkin kullanılmış ve emisyon salımları azaltılmış olacaktır. Bu çalışmada İstanbul'da tescilli ahşap iskelet sistemli ve kargir yığma sistemli konut yapılarının özgün dış duvar detaylarının ve bu yapılara önerilen dış duvar detaylarının, ısıtma ve soğutma enerjisi tüketimleri, enerji tüketimlerine bağlı açığa çıkan emisyonlar, emisyonların çevresel etkilerinin karşılaştırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla bina enerji performans değerlendirme aracı kullanılarak enerji simulasyonları karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde, tezin çıkış noktası olarak enerji tüketimleri, emisyon salımları, konut yapılarındaki kullanım enerjisi, İstanbul'da kentin özgün mimari dokusunu oluşturan eski yapıların yenilenmesi konularından başlayarak çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve hipoteze yer verilmiştir. İkinci bölümde, sürdürülebilirlik kavramı, enerji kavramı, enerji verimliliği, binalarda enerji verimliliği ile ilgili sertifikalar, Türkiye'deki binalarda enerji verimliliği, yaşam döngüsü değerlendirmesi konularına değinilmiştir. Üçüncü bölümde, yapı kabuğu kavramı ve tarihsel gelişimi, yapı kabuğunda performans analizi; kullanıcı gereksinimleri, çevresel etmenler, performans gereksinimlerinden bahsedilmiştir. Ayrıca; yapı kabuğu bileşenlerinden dış duvar, çatı ve zemine oturan döşemeye yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, İstanbul'daki tescilli konut yapı stokunda yer alan ahşap malzeme ve yapım tekniği ile yapılmış sivil mimari örneklerinden; Avcı Mehmet Paşa Yalısı, Beykoz Yalıköy Mediha Yaran Evi, Beylerbeyi Tuzcuoğlu Köşkü, Fatih Erturan Ailesi Konutu, Sarıyer Yenimahalle Ali Osman Köse Evi, Sarıyer Yenimahalle 118 Nolu Yapı ve Bebek Manolya Sokaktaki Yapıya ait ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Kargir malzeme ve yığma yapım tekniği ile yapılmış sivil mimari örneklerinden; Abdullatif Suphi Paşa Konağı, Balat Ayan Caddesi 14-18-22 Nolu Sıra Evler, Silivri Anastase Stamoulis Evi, Yeşilköy Şengör Evi ve Tuzla'da Konut yapısına ait ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Beşinci bölümde, İstanbul'daki tescilli konut yapılarının özgün dış duvar detaylarında ve özgün dış duvarlarına sürdürülebilirlik, enerji verimliliği konusunda ısı yalıtımı kullanılması önerisinde bulunulmuş ve yalıtımlı öneri dış duvar detaylarında yapılan sürdürülebilirlik hesaplamaları aktarılmıştır. Bu bölüm üç alt başlıktan oluşmaktadır. Çalışmanın yöntemi, ahşap iskelet sistemli dış duvar detaylarında yapılan hesaplamalar ve kargir yığma sistemli dış duvar detaylarında yapılan hesaplamalar şeklinde gruplandırılmıştır. Çalışmanın yönteminin anlatıldığı kısmında; mekana ilişkin bilgiler, simulasyon programına ilişkin bilgiler, seçeneklere ilişkin bilgiler, sürdürülebilirlik önerilerine ilişkin bilgiler ve hesaplamalara ilişkin bilgiler yer almaktadır. İkinci alt başlık olan ahşap iskelet sistemli dış duvar detaylarında yapılan hesaplamalar kısmında; özgün detaylar ve önerilen detaylarda ahşap iskelet sistem bileşeni katmanları, özgün detaylar ve önerilen detaylarda ahşap iskelet sistem bileşeni ortalama ısıl iletkenlik değeri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda dış duvar katmanları ve u değerleri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda dış duvar bileşenlerinin özgül ısı ve yoğunluklara bağlı ısı kapasiteleri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda hacim ısıtma ve soğutma yükleri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda dış duvar bünyesinde gerçekleşen ısı geçiş miktarları, özgün detaylar ve önerilen detaylarda ısıtmaya bağlı çevresel etki değerleri ve özgün detaylar ve önerilen detaylarda soğutmaya bağlı çevresel etki değerlerine yer verilmiştir. Üçüncü ve son alt başlık olan kargir yığma sistemli dış duvar detaylarında yapılan hesaplamalar kısmında; özgün detaylar ve önerilen detaylarda dış duvar katmanları ve u değerleri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda dış duvar bileşenlerinin özgül ısı ve yoğunluklara bağlı ısı kapasiteleri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda hacim ısıtma ve soğutma yükleri, özgün detaylar ve önerilen detaylarda dış duvar bünyesinde gerçekleşen ısı geçiş miktarları, özgün detaylar ve önerilen detaylarda ısıtmaya bağlı çevresel etki değerleri ve özgün detaylar ve önerilen detaylarda soğutmaya bağlı çevresel etki değerlerine yer verilmiştir. Altıncı bölümde, İstanbul'daki tescilli ahşap iskelet sistemli ve kargir yığma sistemli konut yapılarının özgün dış duvar detayları ile yalıtım önerilmiş dış duvar detaylarının hesaplama sonuçları her yapı için ayrı ayrı incelenmiş, karşılaştırılmış ve değerlendirmeler yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, İstanbul'daki tescilli ahşap iskelet sistemli ve kargir yığma sistemli konut yapılarının özgün dış duvar detaylarına, yapıların özgünlüğü korunurken sürdürülebilirlik performanslarının iyileştirilmesi için özgün malzemeler ile birlikte çalışmaya uygun nitelikte, nefes alabilen doğal lif kaynaklı ısı yalıtımı önerileri uygulanması, enerji tasarrufunun artmasında, emisyon miktarlarının ve çevresel etki değerlerinin azalmasında büyük ölçüde fayda sağladığı görülmüştür.