İyonize radyasyona mesleki olarak maruz kalan radyoloji teknisyenlerinde periferal kan lenfosit kültüründe kromozom aberasyonlarının değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Radyasyon sağlık çalışanlarında önemli sağlık problemlerine yol açmaktadır. Bu çalışmada amaç, radyoloji teknisyenlerinin iyonize radyasyon etkisine mesleki olarak maruz kalmalarının periferal lenfositler üzerindeki genotoksik etkilerini ve ilişkisini kromozomal düzeyde değerlendirmek, iş sağlığı ve güvenliği alanına katkı sağlamaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel tiptedir. Radyoloji ünitesinin denetimli alanında çalışan radyoloji teknisyenlerinden iyonize radyasyona maruz kalmış grup (n=36) olarak çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubunu ise geçmişinde radyoloji bölümlerinde görev yapmayan, yaş, cinsiyet, sigara içme alışkanlığı, alkol tüketimi, ilaç kullanımı ve kronik hastalık varlığı yönünden çalışma grubu ile benzer özelliklere sahip bireyler (n=36) oluşturdu. Radyasyon maruziyet düzeyi, yılllık kişisel radyasyon dozu kayıtlarıyla değerlendirildi. İyonize radyasyonun kromozom üzerine genotoksik etkileri; yapısal ve sayısal aberasyon olarak değerlendirildi. Bulgular: Araştırmaya katılanların %75'i (n=54) erkekti. Toplam düzensizlikler, kronik hastalığı olmayan ve sigara, alkol, ilaç kullanmayanlarda %27,8 (n=150); kronik hastalığı olan ve sigara, alkol, ilaç kullananlarda %72,2 (n=389)'ydi. İyonize radyasyona maruz kalanlarda, kontrol grubuna göre ortalama toplam yapısal düzensizlik anlamlı düzeyde yüksek bulundu. İyonize radyasyona maruz kalanlarda, kontrol grubuna göre ortalama kromatid gap anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Yaş ve maruziyet süresi ile ortalama yıllık tüm vücut radyasyon dozu arasında negatif yönde orta düzeyde ilişki bulundu. Sonuç: Ortalama toplam düzensizlik sıklığı iyonize radyasyona maruz kalan radyoloji teknisyenlerde kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Ortalama tüm vücut radyasyon dozunun; yaş ve çalışma süresi arttıkça azaldığı saptandı.