İzmir il merkezinde Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesine başvuran 0-5 yaş arası çocuklarda ev kazası prevalansı ve ilişkili faktörler

Giriş: Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinden bağımsız olarak çocuk ölümleri arasında kazalar giderek önemli bir sorun olmaya başlamıştır. Ülkemizde kazalar çocuk ölümleri içinde altıncı sırada yer almakta bunların içinde ev kazaları önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada hastanemiz polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran beş yaşından küçük hastaların ev kazası prevalansı ve risk faktörlerini belirlemek amaçlandı. Gereç ve yöntem: Prospektif, tek merkezli, tanımlayıcı-analitik olarak yapılan çalışmamıza 338 çocuk dahil edildi. Anne, baba ve çocukların sosyodemografik özellikleri, ev kazası geçirme sıklığı, yaralanma öyküsü ve yaralanma özelliklerini belirmek amacıyla hazırlanan 49 sorudan oluşan veri formu kullanıldı. Veri formu araştırmacı tarafından konu ile ilgili kaynaklar taranarak geliştirildi. Veriler katılımcılar ile yüz yüze görüşülerek 1 Ocak 2020- 31 Mart 2020 tarihleri arasında araştırmacı tarafından toplandı. Bulgular: Çalışmaya katılan çocukların %55,9'unu erkek çocuklar ve %44,1'ini kız çocuklar oluşturmaktadır. Çocukların %30,5'inin son bir ay içerisinde ve %48,5'inin de son bir yıl içerisinde ev kazası geçirdiği görüldü. Cinsiyete göre bakıldığında kız ve erkek çocuklar arasında kaza geçirme oranlarında anlamlı farklılık saptanmadı. Son bir ay içerisinde ev kazası geçiren çocukların medyan yaşı ev kazası geçirmeyenlere göre anlamlı derecede yüksek bulundu (sırasıyla 36 ay, 30 ay, p=0,034). 0-12 ay arasında olan çocuklarda son bir ay ve son bir yıl içinde ev kazası geçirme oranları diğer yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı. Ayrıca, 25-36 ay arasındaki çocuklarda da son bir yıl içerisinde ev kazası geçirme durumunun istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü. Çalışmamıza katılan çocukların %63,9'unun bakımı anneleri tarafından sağlanıyordu. Bakımın annesi tarafından sağlanması durumunda son bir yıl içerisinde ev kazası geçirme durumunun istatistiksel olarak anlamlı derecede daha az olduğu görüldü. Çocuklarda en sık kaza türünün düşme (%45,6 kaygan zeminden düşme, %42,7 yüksekten düşme) olduğu, en sık kaza geçirilen yerin oturma odası-salon (%62,1) olduğu, ev kazalarının en sık (%32) 1600-1959 saatleri arasında gerçekleştiği ve çocuklarda en sık baş boyun (%37,9) yaralanmaları olduğu görüldü. Çalışmamızda ev kazası geçiren çocukların %97,1'inde tam iyileşme gözlenirken sadece %2,9'unun hastanede yatırılarak tedavi gördüğü saptandı. Çalışmaya katılanların sadece %10,1'inin ev kazaları konusunda eğitim almasına rağmen katılımcıların %61,2'sini bu konuda eğitim almak istediği saptandı. Sonuç: Evde görülen istemsiz kazalar önemli bir sorundur. Kazalarının büyük bölümü ev içinde meydana geldiğinden rutin çocuk sağlığı izlemi sırasında anne-babalara ev kazalarının risk faktörleri ve korunma yolları konusunda eğitim verilmelidir. Anahtar kelimeler: 0-5 yaş, çocuk, ev kazası, yaralanma