İzmir merkez ilçelerindeki aile hekimlerinin besin-ilaç etkileşimi konusunda bilgi ve farkındalıklarının belirlenmesi

Amaç Bu çalışmada, birinci basamak hekimlerinin reçete ettikleri ilaçları kapsayan besin ilaç etkileşimi (BİE) konusundaki bilgi ve farkındalıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem Kesitsel tanımlayıcı tipte olan çalışmanın evreni 2018 yılında İzmir merkez ilçelerindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan aile hekimleri olup 862 hekimden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü 272 olarak hesaplanmıştır. Anket formu; hekimlerin demografik bilgilerini, hekimlerin BİE konusundaki yaklaşımları, hekimlere göre hastaların BİE konusundaki yaklaşımları, BİE hakkındaki bilgi düzeylerini araştıran kısımlardan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri SPSS 24 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular Araştırmaya 272 hekim katılmıştır. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 49,65±6,59 olup %36,4'ü (n=99) kadın, %63,6'sı (n=173) erkekti. Hekimlerin %46'sı (n=125) düzenli olarak en az bir adet ilaç kullanmaktaydı. Hekimlerin %46,7'si (n=127) en az bir kez BİE ile karşılaştıklarını belirtti. Hekimler hastalarının BİE hakkında kendilerine soru sorma sıklıklarını %6,6 (n=18) hiçbir zaman, %32,7 (n=89) nadiren, %38,6 (n=105) ara sıra, %16,9 (n=46), %5,1 (n=14) her zaman şeklinde belirttiler. Hekimler, %0,4 (n=1) hiçbir zaman, %1,8 (n=1) nadiren, %9,9 (n=27) ara sıra, %33,5 (n=91) sık sık, %54,4 (n=148) her zaman BİE'nin hastaların izlemi sırasında değerlendirilmesi gereken bir konu olduğunu belirtti. Hekimlerin %97,6'sı (n=263) reçeteyi yazan hekimin, %67,3'ü (n=183) eczacının, %59,2'sinin (n=161) aile hekiminin, %41,9'unun (n=114) diyetisyenin bu konuda hastaları bilgilendirmede sorumlu olduğunu belirttiler. Çalışmaya katılan hekimlerin toplam bilgi puanı ortalamaları 11,03±2,56 idi. Hekimlerin cinsiyetleri, uzmanlıkları, düzenli ilaç kullanma durumlarına göre toplam bilgi puanları arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). BİE etkileşimi ile karşılaştığını belirten hekimlerin toplam bilgi puanı ortalamaları 11,4±2,38 karşılaşmadığını belirten hekimlerinkinden 10,7±2,68 daha yüksekti (p=0,038). Sonuç Çalışmamızda hekimler bazı sorulara yüksek oranda doğru yanıt verseler de doğru yanıt oranının genel olarak düşük olması bilgi açığını göstermektedir. Hekimlere yönelik kısa ürün bilgilerinin literatür ışığında güncellenerek aile hekimliği bilgi sistemlerine eklenmesi önerilebilir. Bu şekilde en güncel bilgiye hızlıca ulaşan aile hekiminin BİE konusunda hem kendi hem de hastalarının farkındalığının artarak, hasta izlemlerinde hasta yararına en uygun değerlendirme yapılabilecektir. Bu değerlendirmelerle konuya ilişkin literatüre de katkı sağlanabilecektir. Anahtar Kelimeler: Besin-ilaç etkileşimi, birinci basamak, bilgi düzeyi