Japonya-Çin ilişkilerinin ekonomik yönünün tarihsel açıdan ele alınması ve CRITIC tabanlı MAIRCA bütünleşik modeli ile analizi

Teknoloji ve dijitalleşmenin gelişmesi ve yayılması ile beraberinde gelen küreselleşme, ülkeler arasındaki ilişkilerin de gelişmesine olanak sağlamıştır. Ülkeler, öncelikle bölgelerinde ve sonrasında dünyadaki ülkelerle ekonomik bağlar kurmuşlardır. Yakın coğrafyada yer alan bazı ülkeler, bu gelişmelerin de etkisiyle birbirlerinin ekonomik gelişimlerini etkilemişlerdir. Bu çalışmada, Japonya ve Çin'in karşılıklı ekonomik etkileşiminin kendi ekonomik gelişimlerine etkisini gösterebilmek adına, tarihsel bakış açısı ile iki ülkenin ekonomik geçmişi ve ilişkileri incelenmiştir. İki ülkenin hem kendi içindeki gelişmeleri hem de ikili ilişkileri araştırılmıştır. Bu araştırmayı destekleyebilmek adına, ampirik yöntemlerden yararlanılmıştır. Çalışmanın ampirik yönü, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan CRITIC ve MAIRCA ile ele alınmıştır. CRITIC tabanlı MAIRCA yöntemi ile bütünleşik bir model oluşturulmuştur. Modelin en önemli avantajı, bütünleşik modeli oluşturan yöntemlerin nesnel sonuçlar vermesi ve veriler arasındaki korelasyon ve standart sapmalardan faydalanmasıdır. İki ülkeye ait, toplam 10 veriden yararlanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen veriler 1980-2023 arası dönemi kapsamaktadır. Her ülke için ayrı ayrı uygulanan modelden çıkan sonuçlar karşılaştırılarak, iki ülkenin karşılıklı etkileşimi yıllara göre değerlendirilmiştir. İncelenen dönemlere ilişkin en önemli bulgu, Japonya'nın dünya ekonomisinde en iyi olduğu dönemlerden birinde Çin'e karşı düşük bir dış ticaret performansı göstermiş olması ve uzun dönemde bu performansın Çin'in lehine dönmesi şeklindedir. Farklılaşan dönemlerde, iki ülkenin dünya ekonomisindeki dış ticaret performansları ile karşılıklı dış ticaret performansları paralel olmamıştır. Bu durum, Çin'in ekonomik başarısı, kısa dönemde bölgesel ekonomideki dış ticaret performansına, uzun dönemde dünya ekonomisindeki dış ticaret performansına; Japonya'nın ekonomik başarısı, kısa dönemde dünya ekonomisindeki dış ticaret performansına, uzun dönemde bölgesel ekonomideki dış ticaret performansına bağlıdır şeklinde yorumlanmıştır.