Kanun eğitim ve icrasında duate kullanımlarına yönelik bir alan araştırması

Bu çalışma teknik anlamda gelişen ve değişen kanun çalgısı icrasında kullanılan alternatif duate anlayışını tespit ederek örnekler ile açıklamayı amaçlamaktadır. Yazılı kaynaklarda bulunan anlayışa alternatif geliştirilen duateler; farklı motifler, cümleler ve vurgular elde edilmesini mümkün kılarak çalgı icrasındaki teknik gelişime katkı sağlamakta, yeni stil ve ekollerin doğmasını mümkün kılmaktadır. Günümüz usta icracılarının taksimleri ve eser icraları incelendiği zaman; farklı vuruş teknikleri ile eğitim materyallerinde bulunan duate anlayışına alternatif duateler kullanıldığı görülmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli ile desenlenen bu çalışmada öncelikli olarak kanun çalgısının tarihi gelişimi, anatomik yapısı(kısımları), kanun geleneksel icrasında kullanılan parmaktan hareket ile mızrap vuruşu anlatılmıştır. Alternatif duate kullanımları incelendiği zaman bu kullanımların farklı vuruş teknikleri ile elde edildiği bulgusu ortaya çıkmış, bağlı mızrap vuruşu, parmaktan hareket ile yapılan ters mızrap vuruşu bilekten hareket ile yapılan ters mızrap vuruşu, sekme mızrap vuruşu, mızrap parmağı haricindeki parmaklar ile yapılan vuruş teknikleri ele alınmıştır. Literatürde bulunan kanun metotları, kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiştir. Çalışmanın bulgular bölümünde incelenen kanun metotları, kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezlerinde bulunan geleneksel icrada kullanılan duate incelenmiş, içeriğinde bulunan duate prensipleri ve bu prensiplerin istisnai halleri tespit ve tasnif edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile Göksel Baktagir, Hakan Güngör, Hakan Kılınçarslan, Onur Cicin, Ruhi Ayangil ve Tahir Aydoğdu ile görüşmeler yapılmış, günümüz kanun icrasında kullanılan alternatif duate kullanımları tespit ve kayıt altına alınmıştır. Alternatif duate kullanımları kuramsal çerçevede anlatılan vuruş teknikleri ile kategorize edilip örnek motif ve cümleler ile açıklanmıştır. Araştırmanın sonucunda tespitler ile elde edilen duate yaklaşımı 9 farklı kural ve her bir kuralın istisnai halleri olarak tasnif edilip örnek motif ve cümleler ile gösterilmiştir. Alternatif duate kullanımları için bağlı mızrap vuruşu, ters mızrap vuruşu, sekme mızrap vuruşu, mızrap parmağı haricindeki parmaklar ile yapılan vuruş teknikleri kullanılarak oluşturulmuş motif ve cümle örnekleri verilmiş kanun eğitimin başlangıç seviyesinde geleneksel duatenin orta ve ileri seviyelerinde alternatif duatelerin de kullanımı önerilmiştir.