Karabük ilindeki ortaöğretim öğrencilerinin obezojenik çevre yönünden değerlendirilmesi

Obezite uzun sürede alınan ve tüketilen enerji miktarındaki dengesizlik sonucu ortaya çıkan çok faktörlü bir hastalıktır. Son yıllarda dünya çapındaki çocukluk çağı obezite oranındaki artış göz önünde bulundurulduğunda bu konu halk sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmada Karabük ve Safranbolu bölgesindeki ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler arasında VKİ düzeyleri ile ilişkili olan çevresel, bireysel ve davranışsal faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, öğrencilerin sosyo-demografik, fiziksel aktivite ve beslenme davranışları hakkında bilgi sağlayan öğrenci anket formu, okulların fiziki durumunu ve okul kantinlerini değerlendirmek için de okul bilgi formu uygulanmıştır. Öğrencilerin evleri ve okulları etrafında bulunan obezojenik çevreleri incelenmiştir. Bu amaçla coğrafi konumların birbirine olan mesafeleri kuşbakışı ve yürüme ağı olarak ayrı ayrı hesaplanmıştır. Söz konusu elde edilen mesafe verileri kullanılarak obezojenik mekanların sayısı bulunmuştur. Diğer bir yönden de eve ve okula en yakın obezojenik mekân uzaklığı hesaplanmıştır. Çalışmadaki öğrencilerde zayıf/normal %63(Kız: %66,3, Erkek: %58,3), fazla kilolu oranı %24 (Kız: %24, Erkek: %24,3) ve obezite oranı ise %13 (Kız: %9,7, Erkek:%17,5) saptanmıştır. Öğrencilerin cinsiyet, yaş, ailede obez olma durumu, TV izleme ve fiziksel aktivite süresi, kantin alışveriş sıklığı, öğle yemeği yedikleri mekân dağılımı ve tükettikleri yiyecek türleri ile VKİ dağılımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çalışmada öğrencilerin ikamet ettikleri adreslere ve okula yakın parkların varlığının, obezite üzerinde önemli derecede azaltıcı etmen olduğu sonucuna varılmıştır. Yaptığımız bu çalışmada fazla kilolu ile obezite oranının örnek grubu içinde yüksek olduğu görülmektedir. Bu nedenle birinci basamak sağlık hizmetleri obezitenin önlemesi için etkin stratejiler ve politikalar geliştirerek acil müdahale ve girişimlerde bulunmalıdır. Okul, öğrencilerde sağlıklı yaşam davranışlarını desteklemek için iyi bir ortam olduğundan dolayı halk sağlıkçılar, okul temelli sağlığı geliştirme programları ve stratejiler geliştirmelidir. Çalışmalarda obezitenin çevresel etkilerini göz önünde bulundurarak öğrencilerin okullarının konumu seçilirken yürüme mesafesinde bulunan yeşil alanlara yakın olanların seçilmesine dikkat edilmelidir.