Karaciğer sirozu olan hastalar için mobil sağlık uygulaması geliştirilmesi ve uygulamanın hasta aktiflik düzeyi, öz-etkililik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

Amaç: Bu araştırmanın amacı karaciğer sirozu tanısı olan hastalar için mobil sağlık uygulaması (ReLiver-N App [Rehabilitation of Liver by Nurse Application]) geliştirilmesi ve uygulamanın hasta aktiflik düzeyi, öz-etkililik ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesidir. Yöntem: Araştırma metodolojik ve randomize kontrollü deneysel çalışma olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada karaciğer sirozu tanısı olan hastalar için web tabanlı mobil sağlık uygulaması (ReLiver-N App) geliştirilmiştir. İkinci aşamada karaciğer sirozu tanısı ile takip edilen 52 hasta ile Ekim 2022-Mayıs 2023 tarihleri arasında Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı, Kronik Hastalık Yönetimi için 6 Maddelik Öz-etkililik Ölçeği ve Kronik Karaciğer Hastalığı Ölçeği ile uygulamanın etkinliği değerlendirilmiştir. Girişim (ReLiver-N App) grubundaki hastalar ReLiver-N App üzerinden kapsamlı sağlık eğitimine, hasta aktiflik uygulamalarına ulaşmış, haftada bir gün mesaj ile takip edilmiştir. ReLiver-N App ve aktif kontrol grubundaki hastalar 12 hafta süreyle hasta aktiflik uygulamasına yönelik ölçümleri yapmıştır. Veriler tanımlayıcı analizler ve t testi, student t testi, varyans ve regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: ReLiver-N App ve aktif kontrol grubunun hasta aktifliği, öz-etkililik, yaşam kalitesi düzeylerinin son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.01). Üç aylık sürede hasta aktiflik uygulamalarına ReLiver-N App grubu %70.8, aktif kontrol grubu %36.0 oranında katılım göstermiştir. Uygulama sonunda ReLiver-N App grubundaki hastaların %65.4'ünün, aktif kontrol grubundaki hastaların %15.4'ünün aktiflik düzeyi "3" olarak bulunmuştur. Sonuç: Mobil eğitim içeriği ve öz bakıma katılımı artırmayı hedefleyen hasta aktiflik uygulamaları karaciğer sirozu tanısı olan hastaların aktifliği, öz-etkililik ve yaşam kalitesi düzeylerini artırmıştır. Kapsamlı eğitim içeriği ve hasta aktiflik uygulamalarının hastaların bakım sürecinde kullanılmasının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: hasta aktifliği, hemşirelik bakımı, karaciğer sirozu, öz-etkililik, yaşam kalitesi.