Karaciğer sirozunda karaciğer ve dalak hacimlerinin ilişkisinin kesitsel görüntüler üzerinden Cavalieri prensibi ile incelenmesi

Karaciğer sirozunun erken evresinde hepatomegali görülürken, ilerleyen evrelerde karaciğerin küçülmesine ve portal dolaşımda meydana gelen basınç artışına bağlı olarak dalakta büyüme gözlenir. Bu çalışmanın amacı, Bilgisayarlı Tomografi (BT) görüntüleri üzerinden sağlıklı ve karaciğer sirozlu bireylerde karaciğer ve dalak hacimleri ile bu hacimlerin birbirlerine olan orantısal ilişkisini incelemektir. Bu tez çalışması, sirozun farklı evrelerinde karaciğer ve dalak hacimlerindeki değişikliklerin belirlenmesini ve bu parametrelerin cinsiyet farklılıklarına göre analiz edilmesini hedeflemektedir. Çalışmada 18-85 yaş arasında 52 karaciğer sirozlu hasta (26 kadın, 26 erkek) ve 52 sağlıklı bireyin (26 kadın, 26 erkek) BT görüntüleri kullanıldı. ImageJ yazılımı kullanılarak Cavalieri prensibi ile görüntüler üzerinden karaciğer ve dalak hacimleri ile dalak hacminin karaciğer+dalak hacmine oranı (dalak hacim oranı) hesaplandı. Sağlıklı ve hasta bireylerde, cinsiyet karşılaştırmalı olarak karaciğer ve dalak hacimleri ve büyüklük oranının ilişkisi incelendi. Ayrıca, hasta bireylerde hastalığın evrelerine göre hacim ve oranlar değerlendirildi. Verilerin gruplar arasındaki ve cinsiyete göre korelasyonu analiz edildi. Karaciğer sirozlu hastalarda karaciğer hacmi (1488,9±502,3 cm3) sağlıklı bireylerinkinden (1321,8±277,1 cm3) daha büyüktü (p=0,038). Dalak hacmi sirozlu hastalarda (676,8±347,02 cm3) sağlıklı bireylerinkinden (249,37±101,16 cm3) daha büyüktü (p<0,001). Dalak hacim oranı sirozlu hastalarda (%30,75±12,22), sağlıklı bireylerinkinden (%15,68±5,09) daha yüksekti (p<0,001). Cinsiyete göre sirozlu hastalar ve sağlıklı bireyler arasında hacim oranlarında fark yoktu (p>0,05). Karaciğer sirozlu hastaların A, B ve C evrelerinde sırasıyla karaciğer hacimleri 1670,7 cm3, 1357,4 cm3 ve 1087,3 cm3; dalak hacim oranları %26,71, %33,49 ve %40,26 şeklindeydi. Siroz evresi ilerledikçe karaciğer hacminin azaldığı (p=0,010) ve dalak hacmi oranının arttığı (p=0,020) görüldü. Dalak hacmi ile dalak hacim oranı arasında güçlü ve pozitif bir korelasyon bulundu (r=0,836; p<0,001). Bu çalışma, karaciğer ve dalak hacimlerinin ve dalak hacim oranının siroz hastalığının evrelerine göre değişiklik gösterdiğini ve bu oranın sirozun ilerlemesinin bir göstergesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Cinsiyetten bağımsız olarak karaciğer ve dalak hacimleri ile bu hacimlerin oranları normal değer parametreleri olarak kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Karaciğer, Dalak, Siroz, Hacim, Cavalieri prensibi