Karotis arter stentleme yapılan hastaların takibinde BT anjiyografi görüntüleme

İnme, tüm dünyada en önemli morbidite ve mortalite nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. İnme sıklığı ve inmeye bağlı ölüm riski yaşla birlikte artmakta, iskemik inme ve geçici iskemik atakların (GİA) yaklaşık %20'si de aterosklerotik karotis arter darlığı nedeni ile ortaya çıkmaktadır. Klinik ve hemodinamik anlamlı düzeyde karotis darlığı olan olgularda, klasik tedavi olarak cerrahi karotis endarterektomi (KEA) veya karotis arter stentleme (KAS) uygulanması önerilmektedir. Günümüzde KAS tedavisi uygulanmış hastaların takibinde çoğunlukla renkli doppler ultrasonografi (RDUS) ile bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BTA) kullanılmaktadır. Bu çalışmada amacımız Mersin Üniversitesi Girişimsel Radyoloji Ünitesi'nde KAS tedavisi uygulanan hastaların takibinde stent açıklığı, neointimal hiperplazi ve restenoz gelişimini BTA ile değerlendirmek ve yanı sıra neointimal hiperplazi, restenoz gelişimine katkıda bulunan nedenleri araştırmak ve sonuçları literatürdeki çalışmalarla karşılaştırmaktır. Çalışmamızda, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda karotis arter darlığı nedeniyle stentleme tedavisi uygulanan ve Eylül 2010 Aralık 2022 tarihleri arasında BTA incelemesi yapılan 96 hasta çalışmaya dahil edilmiş, 5 hastada bilateral olmak üzere toplam 101 adet stentlenmiş karotis arter değerlendirmeye alınmıştır. Hasta verileri retrospektif olarak taranmıştır. Tüm olgular sistemik hastalıklar ve sigara kullanımı yönünden araştırılmıştır. Elde edilen BTA görüntüleri üzerinden neointimal hiperplazi gelişen hastalar belirlenmiş, NASCET yöntemi kullanılarak darlık dereceleri hesaplanmıştır. Hastaların demografik özelliklerinin, risk faktörlerinin ve kullanılan stente ait özelliklerin neointimal hiperplazi ve restenoz gelişimi ile ilişkisi araştırılmıştır. Stent takılan hastaların takiplerinde 101 stentten 67'sinde (%66,3) neointimal hiperplazi, 24'ünde (%23,8) restenoz geliştiği saptandı. Neointimal hiperplazi gelişen hastalarda sigara kullanım oranının daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0,048). Diyabetes mellitus varlığının da neointimal hiperplazi gelişimi üzerinde pozitif etkisinin bulunduğu (p=0,027) ve restenoz gelişmeyen hastalarla karşılaştırıldığında restenoz gelişen hastalarda diyabetes mellitus tanısının daha yüksek oranda bulunduğu tespit edildi (p=0,039). Bununla birlikte, yine neointimal hiperplazi gelişen arterlerde açık hücreli nitinol stent kullanımının daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). Çalışmamızda diyabetes mellitusun ve sigara kullanımının neointimal hiperplazi gelişimini artırdığını saptadık. Neointimal hiperplazi gelişen arterlerde daha yüksek oranda nitinol stent kullanıldığını tespit ettik; açık hücreli stent tasarımının neointimal hiperplazi oluşumunda etkili olduğu belirledik. Restenoz gelişmeyen hastalarla karşılaştırıldığında restenoz gelişen hastalarda diyabetes mellitus tanısının daha yüksek oranda bulunduğunu tespit ettik. Elde edilen verilerin daha kapsamlı çalışmalarla araştırılması gerekmektedir.