Karotis ve vertebrobaziler sistemde arter darlığı veya plak tespit edilmiş olan hastalarda oksidan-antioksidan durumlarının araştırılması

İnme; beyin kan akımının bozulması sonucunda fokal serebral fonksiyon kaybına ait belirti ve bulguların ortaya çıkması ile karakterize klinik bir sendromdur. İnme etyopatogenezi ile birçok etken ilişkilendirilmiştir. Sinir sisteminin kanlanmasında en önemli yere sahip olan karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık bulunması inme, transiyent iskemik atak (TİA) gibi hastalıkların etyopatogenezinde önemli yer tutarak bu hastalıkların oluşma riskini artırmaktadır. Karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık oluşmasına aracılık eden en önemli faktörlerden birinin oksidatif stres olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık tespit edilmiş olan hastalarda oksidan-antioksidan durumlarının araştırılması ve risk faktörlerinin benzer olup olmadığı araştırılmak amacıyla planlandı. Çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı polikliniğine başvuran, son 1 ay içerisinde inme geçirmemiş ancak herhangi bir nedenle yapılmış olan Doppler ultrasonografide karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık tespit edilmiş 68 hasta, karotis arterlerinde sadece intimal kalınlaşma olan 12 hasta ve 60 kontrol olgusu dahil edildi. Hasta grubu ile kontrol grubu serebrovasküler hastalık açısından bilinen bazı risk faktörlerinin varlığı ve plazma total antioksidan status (TAS), total oksidan status (TOS) düzeyleri ve oksidatif stres indeksi (OSİ) açısından karşılaştırıldı. Sonuçlarda kontrol grubunda TAS değerleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,003). TOS ve OSİ değeri hasta grubunda daha yüksek bulundu ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi. (sırasıyla p=0,371 ve p=0,251). Hasta ve kontrol grupları özgeçmişlerinde bildirilen diyabetes mellitus (DM), koroner arter hastalığı (KAH), hipertansiyon (HT) açısından karşılaştırıldı. KAH ve HT açısından istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü. (Sırasıyla p=0,004, p=0,015 ) DM açısından ise anlamlı farkın olmadığı görüldü (p=0,062). Hasta grubu ve kontrol grubunun bazı kan paremetreleri açısından karşılaştırılmasında BUN (p=0.001), kreatin (p=0,005), ve ESR (p=0,006), açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı . İnme geçiren hastalarda geçirmeyenlere göre TAS, TOS değerleri ve OSİ açısından yapılan karşılaştırmada, anlamlı farklılık izlenmedi. İnme geçiren hastalarda geçirmeyenlere göre modifiye Rankin skalası değeri anlamlı sayılabilecek şekilde yüksek bulundu (p=0,054 ) ancak Bartel indeksi açısından benzer bir sonuca erişilemedi.(p=0,254) Sonuç olarak, HT, KAH gibi iskemik SVO açısından önemli risk faktörlerine ekstrakraniyal büyük arter hastalığı bulunan kişilerde de sık görülebilir. Bu nedenle Doppler USG'de ekstrakraniyal büyük arter hastalığı tespit edilen hastalarda risk faktörü olabilecek sistemik hastalıkların gözden geçirilmesi gelişme riski yüksek olan iskemik inmeden korunmada önemli olabilir. Bu çalışmada bulunan BUN, kreatin ve ESR yüksekliklerinin önemli göstergeler olup olmadıklarının değerlendirilmesi için uygun çalışma modelleriyle yapılacak araştırmalar yararlı olabilir. Ekstrakraniyal büyük arter hastalığı tespit edilen kişilerde oksidan-antioksidan dengesinin oksidan tarafa doğru bozulduğu söylenebilir.