Kazakistan Cumhuriyeti'nde basının gelişimi

ÖZET Basın, toplum hayatındaki olayları ve haberleri halka iletmek amacıyla ortaya çıkmıştır. Haber kaynağı ile okuyucunun, halk ile iktidarın arasında "iletişim köprüsünü" kurarak, halkın istek ve beklentilerini yönetime duyurma görevini üstlenir. Sovyetler Birliği gibi totaliter sistemle yönetilen ülkelerdeki basın ise, iktidarın güdümünde faaliyet gösterir ve bu çizgiden saptığı ölçüde yaşam şansını kaybeder. Demokrasi, insan hak ve özgürlüklerinin vazgeçilmez değeri kabul edilen basın, demokratik toplumların vazgeçilmez unsuru haline gelerek büyük bir güç kazanmıştır. Öyle ki, batı toplumlarında basına yürütme, yasama ve yargı kuvvetlerinden sonra gelen "dördüncü kuvvet" denilmektedir. İlk Kazak basını 1870'li yıllarında, Çarlık Rusya'sı döneminde ortaya çıkmıştır. O dönemdeki basın günümüzdeki gibi demokratik ve eğitici bir basın olmaktan uzak bir görünüm sergiliyordu. Tam aksine Çarlık yönetiminin önemli karar ve yasalarını halka duyurmak üzere çıkarılan "resmi gazete" niteliği taşıdığını söylemek mümkün değildir. Sovyetler Birliği döneminde faaliyet gösteren Kazak basını da Çarlık dönemindeki basından çok farklı değildi. "Merkezi" yönetimin basın organı olarak, Sovyetlerin istekleri doğrultusunda propaganda ve ideolojik baskı unsuru olarak faaliyet göstermiştir. Bu dönemlerde demokratik çizgide yayınlanmaya başlayan gazete ile dergiler, yönetim tarafından kapatılmış veya gazete çıkaranları ile çalışanlarının işlerine son verilerek gazete ve/veya derginin tarzı değiştirilmiştir. Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra Kazakistan dünyada demokratik bir ülke olarak nitelendirilmiştir. Bağımsızlık sonrası Kazak basını, Kazakistan'ın ekonomik ve sosyal yönden gelişiyle paralel olarak gelişmektedir. Bunun sonucunda, demokrasi ve ifade özgürlüğü anlayışını kendine temel alan Kazak basını, artık batı pikelerinin gelişmiş basını olma yolundadır.