Kıbrıs'ın Lusignan Haçlı Krallığı'ndan Venedik hâkimiyetine geçiş süreci (1473-1489)

Tarihte Kıbrıs jeopolitik ve jeostratejik önemine binen birçok imparatorluğun ve krallığın Akdeniz'de bölgesel hâkimiyet kurmak için ele geçirmeye çalıştığı önemli bir üs vazifesi görmüştür. Ticari yolların giriş ve çıkış konumunda bulunan ada bu öneminden dolayı Doğu Akdeniz'de stratejik çıkarları olan tüccar devletlerin ilgisini çekmiştir. Hiç şüphesiz bu devletlerden biri de tüccar bir devlet olan Venedik'tir. Kıbrıs-Venedik ilişkileri Bizans İmparatorluğu döneminde başlamış 1191'de adada Lusignan hanedanlığının hâkimiyet kurmasına rağmen devam etmiştir. Bu süreçte Lusignan Kıbrıs Haçlı Kralı olan II. Jacques'ın dönemine (1463-1473) kadar devam eden ilişkiler, Venedikli asil bir ailenin kızı olan Caterina Corner'in (1474-1489) kocası II. Jacques'ın ölümünden sonra Kıbrıs'a kraliçe olmasıyla farklı bir boyut kazanmıştır. Böylece, Kraliçe Caterina Corner ile birlikte Lusignan Haçlı Krallığı adada daha etkin bir Venedik idari nüfuzu ile karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmanın amacı Kıbrıs'ın Lusignan Haçlı Krallığı'ndan Venedik hâkimiyetine geçiş sürecini (1473-1489) ve bu süreçte Venedik'in adayı hangi stratejilerle elde etmeye çalıştığını Kıbrıs Kraliçesi Caterina Corner dönemi üzerinden ele almaktır. Venedik, II. Jacques'ın önce Papalık'tan daha sonra da bizzat kendisinden evlilik yoluyla bir ittifak kurma çabalarını kullanarak Kıbrıs'ta dolaylı yollardan varlık göstermeye çalışmış, II. Jacques'ın ölümünden sonra ise Kraliçe'nin adadaki Venedik varlığını ve kazanımlarını tehlikeye düşürme potansiyeline karşı bu varlığı korumaya yönelik politikalar üretmiştir. Caterina Corner ise adadaki kendi hâkimiyetini sağlamlaştırmaya yönelik çeşitli tedbirler almıştır. Ancak bu tedbirler Kraliçe'ye karşı bir isyanın düzenlenmesine zemin hazırlamış ve isyan Venedik askeri birliklerinin adaya gelmesini gerekli kılmıştır. Böylece adadaki askeri varlığını da adanın içinden gelen bir taleple doğal yollardan meşrulaştıran Venedik, isyanı bastırmış ve Kraliçe'nin tahtını korumuştur. Ancak adadaki Venedik hâkimiyeti gün geçtikçe daha fazla hissedilir hale gelmiş, Kraliçe'nin almış olduğu tedbirler işe yaramamıştır. Bu çalışma Venedik'i adaya çeken etmenler arasında Kraliçe'nin akibetinin belirsiz olması, Kıbrıs'ın III. Jacques'ın ölümüyle vârissiz kalacak olması, Charlotte'nin Kıbrıs tahtı için mücadelesi, bölgesel rakip devletlerin etkisi gibi çeşitli oluşum ve faaliyetlerin itici bir etkiye sahip olduğunu savunmaktadır. Bu içsel ve dışsal faktörlere göre Venedik pozisyon almış ve adayı yakından takip etmek ve Kraliçe'yi baskı altında tutabilmek için yönetimsel yardımda bulunduğu bahanesiyle Kıbrıs'ta hâkimiyet kurma eğiliminde olmuştur. Nihayetinde Venedik, Kraliçe Corner'i yönetimden uzaklaştırmayı başararak yaklaşık bir asır sürecek adadaki Venedik hâkimiyetini başlatmıştır.