Kentleşmiş çevrede fırsattan istifade mekansal üretimler

Araştırmalara göre büyük bir bölümü şehirlerde yaşayan insanlar için kentleşmiş çevre, artık içine doğup gündelik hayatlarını idame ettirdikleri doğal ortamlarıdır. Sıradan insan bu çevreye fırlatılmış gibidir. Bu çevre hakkında çok fazla söz sahibi olduklarını söylemek mümkün değildir; fiziksel çevre üzerinde görünür söz sahibi olmak güç gerektirir, politiktir. Gündelik hayat içerisindeki eylemler için mekanlar yukarıdan inme bir tavırla otorite tarafından tanımlanmış ve kullanıma sunulmuştur. Oysa sıradan kent sakinleri; tanıdık endişeler içerisinde gündelik hayatlarını sürdürürken; yoğun, katı ve tanımlı kentleşmiş çevrelerini ihtiyaçları doğrultusunda ve belli bir mimari bilinç ile değiştirir ve dönüştürür. Dolayısı ile hem otoritenin sunduğu mekan aynı kalamaz, hem de sıradan fiziksel çevresi hakkında söz sahibi konumuna gelir. Sıradan bunu yaparken, aslında ona tanımlı bir çevre sunma niyetindeki kentsel çevrenin bileşenlerini, bireysel çıkarlarını güderek işine gelen bir mekan oluşturmak üzere kullanır ve bu bireysel tavır zamanla tanınırlık, bilinirlik kazanarak diğer sakinlerin de kullanımı ile iyice sağlamlaşır, hatta kimi zaman otoritenin de dikkatini çekerek kendine yasal sınırlar katar. Mekanın dönüşümü bu yolla gerçekleşir. Bu üretimlerin kentsel çevreyi bir malzeme olarak kullanması ve onu köşe, aralık, yüzey, boşluk, girinti, çıkıntı, oyuk, eğim, çukur, yükselti, akış, hareket, kalabalık, gürültü gibi temel fiziksel bileşenlerine indirgemesi; tasarlanıp sunulmuş ve kullanıcısına mesafeli duran bir ürün olan kenti; daha çok boş araziler, kullanılmayan alanlar, terk edilmiş endüstriyel bölgeler, işlevlendirilmemiş kentsel boşlukları tanımlamak için kullanılan terrain vague kavramına yakın bir zemine çevirmesi ile önem kazanır. Kentleşmiş çevre denilen tanımlarla yüklü, katı ortam; sıradan sakininin bir çeşit çıkarcılık ile örülü içgüdüsel mimari bilincinden türeyen potansiyel ile kendiliğinden, anlık, değişken, kurnaz, esnek ve yaratıcı mekansal üretimlere sahne olur, bu üretimlerle beraber kendisi de değişir ve dönüşür. Çalışmada bildiğimiz anlamda bir tasarım süreci içermeyen bu mekanların üretiminde yer alan fırsattan istifade süreci; hareket ve biçimden istifade olarak iki ana başlığa indirgenerek otoetnografik bir tavır ile toplanan numuneler üzerinden bahsedilen mimari bilincin bir çeşit ters okumasını yapma niyetiyle fotoğraf ve çizimlerle incelenecektir.