Kerkük merkez ağzının diğer Irak Türkmen ağızlarıyla karşılaştırmalı biçim bilgisi (Türetim morfolojisi)

Kerkük Merkez Ağzının Diğer Irak Türkmen Ağızlarıyla Karşılaştırmalı Biçim Bilgisi (Türetim Morfolojisi) adlı yüksek lisans tezinde Doğu Oğuz grubunun güney kolunda yer alan Kerkük Türkmen ağzı, biçim bilgisi açısından ele alınıp bölgede Türkmenlerin konuştuğu diğer ağızlarla karşılaştırılmıştır. Bu yüksek lisans tezi üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Irak coğrafyası, Irak Coğrafyasında Türkmenler ve yaşadıkları bölgelerin tarihleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca bölgede yaşayan Türkmenlerin kimler oldukları ve bölgeye nereden geldiklerinden bahsedilirken Türkmenlerin kültürlerine ve konuştukları dil ve ağızın özelliklerine de değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümü çalışmaya temel teşkil eden biçim bilgisi ve yapım eklerinden oluşturulmuştur. Bu bölümde yararlanılan yazılı kaynaklardan ve derlenerek yazılı formata dönüştürülen metinler üzerinden Kerkük, Erbil, Telafer ve Tuzhurmatu şehri Türkmenlerinin ağız özellikleri karşılaştırmalı olarak yapım ekleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bu bölümde biçim bilgisi başlığı altında Kerkük, Erbil, Telafer ve Tuzhurmatu Türkmen ağızlarının yapım ve türetim morfolojisi çalışılmıştır. Bölüm içinde verilen yapım eklerinin temel işlevleri örneklerle açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde Kerkük, Erbil, Telafer ve Tuzhurmatu şehri Türkmenlerinin ağız özellikleri dikkate alınarak bu ağızlar içinde kullanılan sözcüklerin türlerine yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise Kerkük, Erbil, Telafer ve Tuzhurmatu şehri Türkmenlerinin ağız özellikleri dikkate alınarak yapılan karşılaştırmalarda Türkiye Türkçesinin biçim özellikleri bakımından ortaya çıkan farklılıklar tespitler halinde verilmiştir. Metinler ve Şiirler bölümünde Kerkük, Erbil, Telafer ve Tuzhurmatu şehirlerinde yaşayan Türkmenlerin konuşmaları kayda alınmış, bu kayıtlar titiz bir biçimde çözümlenerek ses tespiti yapılmış, daha sonra konuşmalar çeviri yazı yöntemiyle yazılı metne aktarılmıştır. Ayrıca bölge ile ilgili eserler veren araştırmacıların çalışmalarından da yararlanılmıştır. Tezin son bölümünü Sözlük oluşturmaktadır. Bu sözlük Kerkük, Erbil, Telafer ve Tuzhurmatu şehirlerinde yaşayan Türkmenlerin ağız özellikleri ve kullandıkları sözcük ve eklerin özelliklerinin ortaya çıkarılması için derlenen metinlerden oluşturulmuştur. Anahtar sözcükler: Irak Türkmen ağızları, yapım ekleri, sözcük türleri, türetim morfolojisi.