Identity versus morality: Conceptions of Islam, modernity and politics in the writings of Necip Fazil Kisakürek and Nurettin Topçu

Bu tez, Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983) ve Nurettin Topçu'nun (1909-1975) yazılarındaki farklı İslam anlayışlarını ve bu farklılıkların Kısakürek ve Topçu'nun Türk modernleşmesine yönelik eleştirilerinde ve İslam ile siyaset arasındaki ilişkiye dair görüşlerindeki yansımalarını analiz etmektedir. Tez, Kısakürek'in ve Topçu'nun İslam anlayışlarını tanımlamak için kimlik-olarak-İslam ve ahlak-olarak-İslam arasında analitik bir ayrım önermektedir. Temellendirilmiş teori yaklaşımından hareketle, tez, Kısakürek'in İslam'ı hayatın tüm yönlerini kapsayan bir inanç ve kurallar sistemi biçiminde bütünsel bir ideoloji olarak sunduğunu iddia etmektedir. Bu İslam anlayışına dayanarak, Kısakürek, Müslümanların sahip olduğu teknolojik gelişmeleri, Müslümanlar tarafından yönetilen bir kapitalizm biçimini ve Müslümanlar tarafından idare edilen totaliter bir modern devleti içeren alternatif bir İslami modernite sunar. Kısakürek böylece Müslümanlığı farklı bir siyasi kimliği ifade eden alternatif bir olma biçimi olarak temsil eder. Diğer taraftan Topçu, İslam'ı, kişiyi aşkın olana, yani Tanrı'ya bağlayan bir ahlaki çerçeve olarak görür. Müslümanlığı, ahlaki bir yaşam sürmek yoluyla, bir olma biçiminden ziyade bir oluş yolu olarak nitelendirir. Topçu'nun ahlak-olarak-İslam anlayışı, modernlik kavramının, teknoloji ve kapitalizm dahil olmak üzere modernitenin maddi yönlerinin yanı sıra modern siyasi biçimlere de uzanan bütüncül bir eleştirisini sunar. Kısakürek ve Topçu'nun İslam anlayışlarından kaynaklanan bu farklılıklar, bir yandan erken Soğuk Savaş döneminden bu yana Türk siyasetinin dinamiklerini, diğer yandan Türkiye'deki İslami entelektüel hareket içindeki güncel tartışmaları ve bölünmeleri şekillendirmiştir.