Kişilik profillerine göre öğretmenlerin öğrenme stratejisi tercihleri ve öğretim stratejilerini kullanma durumları: Eskişehir ili örneği

Bu araştırma, ilk ve orta okul öğretmenlerinin kişilik tipleri ve MBTI profilleri ile öğrenme ve öğretim sürecinde kullandıkları stratejiler arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler yönünden betimlemeyi amaçlamaktadır. Tekil ve ilişkisel tarama modeliyle desenlenen bu araştırmanın örneklemini, Eskişehir ilindeki ilk ve orta okullarda görev yapan 580 sınıf ve alan öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Myers Briggs Tip Belirleyici (MBTI) G Formu, Öğrenme stratejilerini belirleme ölçeği ve Öğretim stratejileri ölçeği kullanılarak, Mayıs-Haziran 2012 tarihleri arasında toplanmıştır. Katılımcı öğretmenlerden elde edilen veriler, SPSS 15.00 (Deneme sürümü) programında; ki-kare testi, bağımsız örneklem t-testi (independent samples t-test), eşleştirilmiş iki grup arasındaki farkların testi (paired sample t-test), yinelenen ölçümler için tek faktörlü varyans analizi, karma desenli anova, tek yönlü varyans analizi ve Tukey HSD teknikleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen başlıca bulgular şöyledir: İlk ve orta okul öğretmenlerinin önemli bir çoğunluğu; dışadönük, duyum ve yargılayan kişilik tiplerine sahiptir. Öğretmenlerin kişilik tipleri, cinsiyetlerine göre karar verme boyutunda; mesleki deneyim sürelerine göre bilgi edinme ve dış dünyayı ele alma boyutunda; öğretmenlik alanlarına göre ise dikkati odaklama, bilgi edinme ve karar verme boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır. İlk ve orta okul öğretmenlerinin MBTI profilleri, sırasıyla; dışadönük-duyusal-düşünen-yargılayan; dışadönük-duyusal-hisseden-yargılayan; içedönük-duyusal-düşünen-yargılayan ve içedönük-duyusal-hisseden-yargılayan gruplarında yoğunlaşmaktadır. Öğretmenlerin MBTI profilleri cinsiyetlerine, mesleki deneyim sürelerine ve öğretmenlik alanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır. İlk ve orta okul öğretmenlerinin kendi öğrenme özelliklerine en uygun buldukları öğrenme stratejileri; anlamlandırma ve anlamayı izleme stratejileridir. Öğretmenlerin, kendi öğrenme özelliklerine uygun buldukları öğretim stratejileri cinsiyetlerine, mesleki deneyim sürelerine ve öğretmenlik alanlarına göre istatistiksel olarak farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin kendi öğrenme özelliklerine uygun buldukları öğrenme stratejileri, sahip oldukları kişilik tiplerine ve MBTI profillerine göre anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır. İlk ve orta okul öğretmenleri, öğretim sürecinde, öğretmen odaklı öğretim stratejilerine kıyasla, öğrenci odaklı öğretim stratejilerini daha yoğun bir biçimde kullanmaktadırlar. Öğretmenlerin, öğretim sürecinde öğrenci ya da öğretmen odaklı öğretim stratejisi kullanma durumları cinsiyet, mesleki deneyim süresi ve öğretmenlik alanı değişkenlerine göre herhangi bir farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin, öğretim sürecinde en yoğun kullandıkları öğretim stratejileri; sorun çözme, örnek olay, soru yanıt ve düşündürme stratejileridir. İlk ve orta okul öğretmenlerinin öğretim sürecinde kullandıkları stratejiler ile kişilik tipleri arasında, kimi boyutlarda anlamlı farklılıklar söz konusudur: Kişiliğin dikkati odaklama boyutunda, öğretmenlerin öğretim stratejilerini kullanma durumları arasındaki farklılaşma istatistiksel olarak anlamlıdır. Dışadönük kişilik tipindeki öğretmenler, öğrenen odaklı öğretim stratejilerini; içedönük kişilik tipindeki öğretmenlere göre daha yoğun bir biçimde kullanmaktadırlar. Yanı sıra, soru yanıt stratejilerinde de dışadönük ve içedönük kişilik tipindeki öğretmenler arasında anlamlı bir farklılaşma söz konusudur. Ek olarak; dışadönük kişilik tipindeki öğretmenler, içedönük kişilik tipindeki öğretmenlere kıyasla soru yanıt stratejilerini daha yoğun olarak kullanmaktadırlar. Son olarak; ilk ve orta okul öğretmenlerinin öğretim sürecinde kullandıkları stratejiler, sahip oldukları MBTI profillerine göre bir farklılaşma göstermemektedir. Diğer bir ifadeyle, MBTI profillerine göre, öğretmenlerin öğretim sürecinde öğrenci ya da öğretmen merkezli öğretim stratejileri kullanma durumları ve öğretim stratejilerini kullanma yoğunlukları benzer düzeydedir.