Kitâbu'r-Rikâk özelinde Buhârî'nin Zühd anlayışı

Kur'ân-ı Kerîm'den sonra en güvenilir kaynak olarak kabul gören el-Câmiu's-Sahîh'in musannifi Buhârî, eserinde oluşturmuş olduğu bâb başlıkları ile kendi fikir ve düşüncelerini doğrudan ya da dolaylı bir şekilde yansıtmaktadır. Hadislerin anlaşılmasında ve yorumlanmasında birçok unsuru ihtiva eden bu bâb başlıkları, dönemin fikrî düşüncelerine karşı Kur'an ve sünnet eksenli bir yol çizmektedir. Hz. Peygamber'in derûni hayatını inceleyen ve gerçek zühd anlayışını aktarmayı gaye edinen muhaddisler hadis mecmualarında "Kitâbu'z-Zühd, Kitâbu'r-Rikâk veya Kitâbu'z-Zühd ve'r-Rekâik" başlığını oluşturmuşlardır. Buhârî de el-Câmiu's-Sahîh'inde "Kitâbu'r-Rikâk" bölümü ile Hz. Peygamber ve ashabının zâhidâne yaşamını ayetlerle temellendirip kendi düşüncelerini ifade etmiştir. Çalışmada, Buhârî'nin bâb başlıkları dikkate alınarak işlenen konuların tasavvuf ile ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Tasavvuf ıstılahlarını kullanarak oluşturduğu başlıklara müdahele edilmemiş ancak diğer başlıklar tasavvufî terimler ile tekrar düzenlenmiştir. Konular, bölümün içeriğini oluşturan bâb başlıkları ve kullanılan merviyyatlar çerçevesinde ele alınmıştır. Gerekli görülen yerlerde zühd ile ilişkisi dikkate alınarak tasavvufî eserlerden yararlanılmıştır. Ayet, hadis, sahabe sözü ile oluşturulan başlıklarından Buhârî'nin zühd anlayışının tespitine çalışılmış ve elde edilen veriler yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Buhârî, Câmiu's-Sahîh, Bâb başlığı, Rikâk, Zühd.