Klasik Türk şiirinde gerçeküstü menfi varlıklar

Klasik Türk şiirinde insan bahsi sıkça geçmektedir. Bu şiirlerde insan, tip ve kişilik görünüşleriyle yer almaktadır. Bununla birlikte şairler şiirlerinde birtakım insanüstü/gerçeküstü varlıklara da yer vermişlerdir. Bunları müspet ve menfi figürler olarak sınıflandırabiliriz. Bu çalışmanın sınırı, toplum yaşamında önemli bir alt yapısı olan ve inanış/kabullerle zenginleşmiş gerçeküstü müspet ve menfi varlıklardır. Çalışmada; Ahmedi Divanı (14. yy.), Hoca Dehhânî Divanı (14. yy.), Nesimi Divanı (14. yy.), Fatih Sultan Mehmed (Avnî) Dîvânı (15. yy.), Gülşeni (Saruhani) Divanı (15.yy), Hamdullah Hamdi Divanı (15. yy.), (Dede Ömer) Rûşenî Divanı (15. yy.), Şeyhi Divanı (15. yy.), Ahi Divanı (16. yy.), Arşi Divanı (16. yy.), Baki Divanı (16. yy.), Emri Divanı (16. yy.), Hayali Bey Divanı (16. yy.), Hecri Divanı (16. yy.), Taşlıcalı Yahya Bey Divanı (16. yy.), Vasfi Divanı (16. yy.), Vusuli Divanı (16. yy.), Zati Divanı (16. yy.), Enverî Divanı (17. yy. ), Fevzî Divanı (17. yy. ), Nefi Divanı (17. yy.), Nevizade Atayi Divanı (17. yy.), Şeyhülislam Yahya Divanu (17. yy.), Ecri Divanı (18.yy), Kâni Divanı (18. yy.), Nedim Divanı (18. yy.), Sünbülzade Vehbi Divanı (18. yy.), Şeyh Galib Divanı (18. yy.), Şeref Hanım Divanı (19. yy.), Zârî Divanı (19. yy.) üzerindeki tahlil çalışmalarını derleyerek gerçeküstü varlık teriminin alt başlıklarının geniş olması sebebiyle araştırmada, altı yüzyıllık bir zaman dilimini kapsayan toplam 30 divan taranmıştır. Bu eserlerin yüzyıllara göre dağılımı şu şekildedir: 14. yüzyıldan 3, 15. yüzyıldan 5, 16. yüzyıldan 10, 17. yüzyıldan 5, 18. yüzyıldan 5 ve 19. yüzyıldan 2 divan. Çalışmada divanlarda tespit edilen varlık ana başlığının alt başlıklarından biri olan, gerçeküstü varlıklara yer verilmiştir. 14.yy.-19.yy. arasındaki adı geçen gerçeküstü varlıklar tanık beyitlerle gösterilmiştir. Araştırma oluşturulurken tespit edilen gerçeküstü menfi varlıkların edebi ve terim anlamları verilerek kullanıldıkları beyitler tanık olarak gösterilmiştir. Taranılan divanlar tabloda yüzyıllarına göre tasnif edilmiştir. Ana varlıklar verilen tabloda büyük harflerle ve italik biçimde gösterilmiş olup, aynı anlama gelen yardımcı varlıklar küçük harfle gösterilerek tanık beyitleri ana varlıkların içinde kullanılmıştır. Grafikte ise divanlarda kulllanılan varlıkların kullanım sıklıkları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk edebiyatı, Varlık, Gerçeküstü varlıklar, Menfi-müspet varlıklar.