Konut yerleşimlerinde dış mekan kullanımlarının sosyal etkileşim yönünden incelenmesi: TOKİ Atakent sitesi örneği (Ankara)

ÖZETKentleşmenin hızlanmasıyla birlikte mekanlar ve sosyal ilişkiler giderek değişmektedir. Sosyal etkileşim, bireylerin birbiriyle ve çevreleriyle iletişim halinde bulunmasını, kültürel, davranışsal ve duyumsal bir alışveriş ortamının oluşmasını sağlamakta, mekan ise bu noktada önemli bir rol oynamaktadır. Araştırmalarda, mekansal ölçekte sosyalleşme, aile ilişkileri açısından konut ve/veya evde başlarken, toplumsal açıdan (diğer insanlar ile) konut yakın çevresinde başlamaktadır. Bu bağlamda konut yakın çevresi olarakta ifade edilebilecek dış mekan kullanımları sosyal etkileşim açısından önemli konu olmaktadır. Bu çalışmanın amacı TOKİ Atakent Sitesindeki dış mekan kullanımlarının sosyal etkileşimdeki rolünü belirlemek, bu süreçte sosyal etkileşimi etkileyen tüm faktörleri incelemek, dış mekan kullanımlarına ilişkin mevcut durumu irdelemek ve konut yakın çevresinde sosyal etkileşimi geliştirmeye yönelik öneriler geliştirmektir. Bu amaca yönelik olarak öncelikle kuramsal temeller ortaya incelenmiş, arazi ve anket çalışmaları yapılmıştır. Araştırmaalanı dış mekan kullanımlarına ilişkin mevcut durum irdelenerek, peyzaj projeleri güncellenmiş ve dış mekan kullanımları değerlendirilmiştir. Araştırma alanında insan-mekan-sosyal etkileşim ilişkisini ortaya koymak amacı taşıyan anket çalışması yapılmıştır. Anket, Kasım 2011-Mart 2012 tarihleri arasında % 95 güvenirlik düzeyi ve 0,05 örnekleme hatası ile 680 kişiye, rastgele seçim ve yüz yüze yöntemi ile uygulanmıştır. Anket formu 29 soru ve 3 bölümden (I. bölüm: kullanıcı demografik özelliklerine yönelik sorular; II. bölüm: konut seçimi, konut dış mekan kullanımı, memnuniyeti ve yeterliliği, komşularla etkileşimlerini belirlemeye yönelik sorular; III. bölüm: sosyal etkileşimi belirlemeye yönelik 37 değişkenin incelendiği soru) oluşturulmuştur. Anket sonuçları SPSS 18.00 programı ile bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Veri seti (veriler) tanımlayıcı istatistik, Faktör Analizi ve Tek Yönlü (Anova Varyans Analizi) ile analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, kullanıcıların sitedeki dış mekan kullanımlarına ilişkin memnuniyet düzeyinindüşük olduğunu ve bu bağlamda dış mekan kullanımlarını yeterli bulmadıklarını, bu durumun dış mekan kullanımlarını olumsuz etkilediğini ve dış mekan kullanımlarının sosyal etkileşimde etkin bir rol oynayamadığını ortaya koymuştur. Çalışma sonucunda, Atakent sitesi dış mekan kullanımlarının sosyal etkileşimdeki rolünü geliştirmeye (güçlendirmeye) yönelik bazı öneriler getirilmiştir.Anahtar Sözcükler: Atakent Sitesi, Sosyal Etkileşim, Mekan, Dış Mekan Kullanımları, Ankara.