Koroner arter baypas greftli hastalarda hemşirelik girişimlerinin öğrenim gereksiniminin karşılanması, iyileşme algısı, başetme-uyum ve yaşam kalitesine etkisi

ÖZET Amaç: Başetme ve Uyum Süreci Ölçeği (BUSÖ)'nin Türkiye'de geçerlik ve güvenirliğinin test edilmesi, koroner arter baypas greft (KABG) cerrahisi geçiren hastaların taburculuk öncesi stresörlerinin belirlenmesi, Roy Uyum Modeli'ne göre verilen hemşirelik bakımının; öğrenim gereksinimlerinin öncelikleri, gereksinim karşılanma durumu, iyileşme algısı, başetme-uyum düzeyi ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Araştırma üç aşamada yürütülmüştür. Araştırmada, etik kuruldan onay, ölçek sahiplerinden, kurumlardan ve hastalardan yazılı izin alınmıştır. Araştırmanın metodolojik aşamasında BUSÖ'nin Türkçe'ye uyarlanmasında 235 hasta örneklemi oluşturmuştur. Niteliksel aşamada; veriler KABG sonrası 5.-7. günde 16 (9 erkek, 7 kadın) hastadan "derinlemesine görüşme" yöntemiyle toplanmış, "içerik analizi" ile değerlendirilmiştir. Yarı-deneysel aşamada; araştırma örneklemini 40 girişim ve 40 kontrol olmak üzere 80 hasta oluşturmuştur. Veriler ameliyat öncesi ve sonrası ilk ölçümler, birinci ay ve üçüncü ay tekrarlı ölçümlerde toplanmıştır. Bulgular: BUSÖ'nin Türkçe'ye uyarlanmasında psikolinguistik ve psikometrik özellikleri açısından geçerli ve güvenilir olduğu bulunmuştur. KABG sonrası hastaların taburculuktaki stresörlerin belirlenmesinde KABG odak uyaranı oluşturmuştur. Durumsal uyaranları içeren temalar; bilgi gereksinimi, ölüm algısı, değişim, endişe/kaygı, korku, öfke, belirsizlik, iyileşme algısı ve sosyal destek olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmanın yarı-deneysel üçüncü aşamasında; girişim ve kontrol grubu hastalarda öğrenim gereksinim önceliği en yüksek "yaşam aktiviteleri" alt boyutunda bulunmuştur. Roy Uyum Modeli'ne göre bakım alan girişim grubu hastalarda öğrenim gereksinim öncelikleri, gereksinim karşılanma durumu, iyileşme algısı, başetme-uyum düzeyi ve yaşam kalitesi düzeylerinin kontrol grubundan anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır (p<.00). Sonuç: BUSÖ'nin Türkiye'de geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceği, KABG cerrahisi geçiren hastalarda Roy Uyum Modeli'ne göre verilen hemşirelik bakımının öğrenim gereksinim öncelikleri ve gereksinim karşılanma durumunu, iyileşme algısı, başetme-uyum düzeyi ve yaşam kalitesini arttırdığı görülmüştür.