Koroner arter bypass cerrahisi sonrası gelişen atriyal fibrilasyonu öngörmede hatch skorunun yeri ve CHA2DS2VASC skoru ile ilişkisi

Atriyal fibrilasyon (AF), sıklığı %25-40 arasında değişen ve koroner arter bypass cerrahisi (KABC) sonrası en sık görülen aritmidir. Daha önceki çalışmalarda AF'nin artmış mortalite, inme, kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği insidansı, uzamış hastanede yatış ve hasta başına yapılan harcamalarda artış ile birlikte olduğu bildirilmiştir. CHA2DS2VaSC skoru, AF olgularında tromboemboli riskini belirleme yönünden oluşturulmuş güncel skorlama sistemidir. Bu skorlama sistemine göre konjestif kalp yetmezliği (C), hipertansiyon (H), ileri yaş (A), diyabetes mellitus (D), kadın cinsiyet (S), inme (S) ve vasküler hastalık (V) varlığına göre bireysel puanlama oluşturulmuş olup, antikoagülan tedavi gerekliliği belirlenmektedir. Literatürde, KABC sonrasında AF gelişme riskini değerlendirme ve hospitalizasyonu öngörme yönünden CHA2DS2VASc skorlamasının kullanılabileceğine yönelik sınırlı sayıda araştırma mevcuttur. Bu çalışmaların sonucunda CHA2DS2VaSC skoru yüksek olan hastalarda KABC sonrası AF daha sık izlenmiş olup, CHA2DS2VaSC skorunun; AF'li olgularda kardiyovasküler nedenli hospitalizasyonu öngörmede belirleyici olabileceği yönünde sonuçlanmıştır. HATCH skorlama sistemi hipertansiyon (H), ileri yaş (A), geçicici iskemik atak veya serebrovasküler olay (T), kronik obstruktif akciğer hastalığı (C), konjestif kalp yetmezliği (H) varlığına göre bireysel puanlama yapılarak oluşturulmuştur. Son dönemlerde yapılan çalışmalarda; yüksek HATCH skoru ile AF progresyonunun korele olduğu saptanmıştır. Literatürde, KABC sonrasında AF gelişme riskini değerlendirme yönünden HATCH skoruyla ilişkili bir veri mevcut değildir. Bu çalışmada KABC sonrası gelişen AF'yi öngörmede HATCH skorunun yeri ve CHA2DS2VaSC skoru ile ilişkisi araştırılmıştır. Yöntem: Çalışma kapsamında 2011-2015 yılları arasında Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Anabilimdalında elektif olarak KABC operasyonu yapılan olgular retrospektif olarak tarandı. Çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan 369 olgu alındı. Çalışmaya alınan hastaların HATCH skoru ve CHA2DS2VaSC skoru hesaplandı ve hastalar bu skorlamalar üzerinden gruplara ayrıldı. Ayrıca hastaların bazal klinik karakteristikleri, cerrahi öncesi almakta oldukları tedavileri, ekokardiyografik özellikleri, anjiyografik bulguları, intraoperatif ve postoperatif bulguları detaylı bir şekilde kaydedildi. Bulgular: İzlemde hastaların %28'inde (n=103, ortalama 2,6. günde, ortalama 1,35 epizod, ortalama sonlanma süresi 20,2 saat) AF gelişti. AF gelişen grubun yaş ortalamasının sinüs ritmindeki gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu (60,8 ± 10,0 yıl'a karşı 67,8± 9,5 yıl, p<0,001) bulundu. Postop AF gelişen olgularda HATCH skoru ortalaması 1,5 (0-6) olarak saptanırken; postop dönemde sinüs ritmini devam ettiren olgularda ortalama HATCH skorunun 1,2 (0-6) olduğu görüldü. HATCH skorunun postop dönemde AF gelişen grupta, SR grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu (p=0,017) bulundu. AF gelişen grubun CHA2DS2VaSC skorunun sinüs ritmindeki gruba göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu (2,64 (0-6)'e karşı 3,19 (0-7), p<0,002) saptandı. Cerrahi girişim sonrası AF gelişen olgularda preoperatif dönemde furosemid kullanımının daha fazla olduğu gözlenmesine rağmen (%12'e karşı %6, p=0,047) çoklu değişken analizlerde bu bulgu istatiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,252, p=0,370). Yoğun bakımda izlem süresi, hastanede yatış süresi ve komplikasyon gelişme oranı AF gelişen grupta istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti (Tablo 18). Sonuç: HATCH skoru KABC sonrası AF gelişimini öngörmede iyi bir belirleyici olabilir. CHA2DS2VaSC skoru da HATCH skoruna benzer şekilde, KABC sonrası AF gelişimini öngörmede iyi bir belirleyici olabilir.