Koroner arter hastalığında stent restenozunda serum nükleer faktör eritroid 2 ile ilişkili faktör 2 (NFR2) ve tiyol/disülfat düzeyinin araştırılması

AMAÇ: Son 30 yılda koroner arter hastalığında perkütan koroner girişimler (PKG) özellikle stent implantasyonu standart tedavi olmuştur ancak yüksek stent içi restenoz (SİR) oranı PKG'nin yararını kısıtlamaktadır. Restenozun en sık nedeni PKG sırasında oluşan arteryel hasara karşı meydana gelen iyileşme yanıtı sonucudur. Altta yatan mekanizma oksidatif strese aşırı inflamatuar ve proliferatif yanıtın rol almasıdır, böylece neointimal hiperplazinin gelişmesidir. Herhangi bir oksidatif stres durumunda serbest oksijen radikallerine karşı antioksidan tiyol/disülfat hemostazı rol oynar. Serum Nükleer Faktör Eritroid 2 ile İlişkili Faktör2 (NRF2) oksidatif stres esnasında antioksidan ve detoksifikasyon özelliği ile dokunun hasara karşı direnci ve onarımını sağlar. Oksidatif stres ile tiyol/disülfat ve NRF2 arasındaki bağlantıdan stent restenozunun erken tanı ve tedavisine imkân sağlayabileceği düşünülüp NRF2 ve tiyol/disülfat düzeyinin ölçülmesi hedeflenmiştir. MATERYAL VE METOD: Çalışmaya 76 hasta alındı. Mart-Aralık 2020 tarihleri arasında hastanemize başvuran 76 stabil anjina hastasının koroner anjiografi (KAG) görüntüleri değerlendirilerek yapılmıştır. Koroner arterde everolimus salınımlı Promus stent öyküsü (en az 3 ay geçmiş) olan 51 hastanın SİR olan 25 kişi grup 1 ve SİR olmayan 26 kişi grup 2 olarak ayrılmıştır. Grup 3; 25 hasta daha önce koroner arter hastalığı olmayan KAG normal çıkan hastalardan alınmıştır. Her üç grupta NRF2, Total Tiyol, Natif Tiyol, Disülfit, Total Tiyol/Disülfit oranı, Natif Tiyol/Disülfit oranı ve Natif Tiyol/Total Tiyol oranı ölçülmüştür. BULGULAR: NRF2; grup 1(105,97 pg/mL) ve grup 2 (131,53 pg/mL) ve grup 3'de (116,54 pg/mL) bulunmuş, anlamlı çıkmıştır. (p=0,029). NRF2 bakımından gruplar birbiri ile karşılaştırıldığında sadece grup1 ve grup2 için anlamlı çıkmıştır. (p=0,01).Total tiyol; grup 1(626,11 mikromol/L) ve grup 2 (630,27 mikromol/L)'e kıyasla grup 3'de (738,76 mikromol/L) yüksek ve anlamlı çıkmıştır. (p=0,014). Total tiyol bakımından grup 3; grup1 ve grup 2'den anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,009, p=0,013). Grup 1 ve grup 2 arasında total tiyol bakımından farklılık bulunamamıştır(p=0,922). Natif tiyol; grup 1(483,91 mikromol/L) ve grup 2 (501 mikromol/L)'e kıyasla grup 3'de (570,53 mikromol/L) yüksek ve anlamlı çıkmıştır. (p:0,006) Natif tiyol bakımından grup 3; grup1 ve grup 2'den anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,003, p=0,015). Grup 1 ve grup 2 arasında natif tiyol bakımından farklılık bulunamamıştır(p=0,54). Bunlara ek olarak Disülfit ve Tiyol/Disülfit ortalamaları gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). SONUÇ: Çalışmamızda koroner arter hastaları karşılaştırıldığında SIR gelişmeyen grupta NRF2 değerleri anlamlı yüksek izlendi. Koroner arter hastalarında total tiyol ve natif tiyol değerleri koroner arter hastalığı olmayanlardan düşük izlendi. Tiyol/disülfat dengesi oksidatif stres belirteci olarak koraner arter hastalığı erken tanısında kullanılabileceği, NRF2' nin ise stent restenozunun erken tanı ve tedavisine imkân sağlayabileceği düşünülebilir. ANAHTAR KELİMELER: NRF2, Tiyol/Disülfat, Neointimal Hiperplazi, Stent İçi Restenoz