Köyden kente değişen Alevilik

Bu araştırmanın temel amacı, köyden kente göç ile birlikte Alevi kültüründeki bazı unsurlarda yaşanan değişimi incelemektir. Araştırma, 2021-2022 yılında dedelik soyunu yürüten Malatya ve Adıyaman illerinde yaşayan 15 dede ile yüz yüze görüşme ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında dedelik, musahiplik, cem ibadeti, lokma ve Hızır orucunun köyden kente göç ile birlikte değişimi incelenmiştir. Köyden kente göç ile birlikte dedelik makamının, geleneksel yapısını korumakta zorlanıldığı, fonksiyonlarının azaldığı, kurumsal bir statünün kazanılamadığı belirlenmiştir. Yaşanan göç ile homojen yapıdan heterojen bir yapıya geçiş; birincil ilişkilerin hâkim olduğu musahipliği zayıflatmıştır. Cemevlerinin mekânsal ve hukuki içeriği ile ilgili sorunlar bulunduğu görülmüştür. Lokma, köyde daha gayriresmi iken kentte derneklerle resmî bir hal almıştır. Hızır orucu hala devam ediyor olmakla birlikte köyde daha fazla kişinin bir arada olması ile gerçekleştirilirken kentte daha az insanın katılımı ile gerçekleştirilmektedir. Araştırmanın sonucunda, köyden kente göç ile birlikte; Alevi nüfusunun inanışlarını saklamadan daha açık bir şekilde yaşayabildikleri görülmektedir. Cemevlerinin artmasıyla resmî bir içerik kazanmakla birlikte hala maddi yardımın sağlanmaması ile ilgili sorunlar yaşanmaktadır. Dedelik makamı resmî bir statü kazanamamıştır. Musahiplik, Hızır orucu ve lokma, kent şartlarında Alevi nüfusunun bir arada olmaması sebebiyle zayıflamıştır. Anahtar Kelimeler: Göç, Alevi, Dede, Musahiplik, Cem, Lokma, Hızır Orucu