Kronik hepatit B, kronik hepatit C ve etyolojiden bağımsız karaciğer sirozu hastalarında fibromiyalji sıklığının ve fibromiyaljinin bu hastalar üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi

Fibromiyalji (FM), kronik yaygın ağrı, yorgunluk, kognitif işlevde bozukluk ile seyreden, sebebi bilinmeyen kronik bir durumdur. FM, kronik karaciğer hastalıkları da dahil, pek çok kronik hastalık ile ilişkilendirilmiştir. Kronik karaciğer hastalıkları etyolojiden bağımsız olarak pek çok karaciğer dışı semptom ve belirtiye yol açabilir. FM'nin kronik hepatit B (KHB), kronik hepatit C (KHC) ve karaciğer sirozu (KCS) hastalarında sıklığı ile ilgili Türk toplumunda yapılmış kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, FM'nin KCS, kronik hepatit B ve C'li hastalar ile kontrol grubunda görülme sıklığının ve FM'nin bu vakaların yaşam kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Çalışma, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Polikliniği'ne başvuran etiyolojiden bağımsız karaciğer sirozlu 74 hasta, siroz olmayan kronik hepatit B'li 55 ve kronik hepatit C'li 30 hasta ile rutin kontrole gelmiş, kronik karaciğer hastalığı olmadığı verifiye edilen 50 birey üzerinde yürütülmüştür. Literatüre dayalı olarak düzenlenen soru formları katılımcılara uygulandı. Birinci bölümde Yaygın Ağrı Skalası (YAS) ve Semptom Şiddet Skalası (SŞS), ikinci bölümde FM tanısı konanlara Fibromiyalji Etki Anketi (FEA) uygulandı. Gruplar arasında FM görülme sıklığı ve fibromiyaljili olguların FEA'dan aldıkları toplam puanlar karşılaştırıldı. Bulgular Gruplara göre (KCS, kronik hepatit ve kontrol grubu) YAS skoru (p=0,001), SŞS skoru (p=0,006), Fibromiyalji Şiddet Skalası (FŞS) skoru (p=0,002) değer ortancaları ve FM varlığı (p=0,007) arasında anlamlı fark saptandı. Buna göre; karaciğer sirozlularda YAS skoru, SŞS skoru, FŞS skoru değer ortancaları ve FM varlığı kronik hepatitlilere göre anlamlı düzeyde yüksekti. KHB, KHC ve kontrol grubu, gruplar arası karşılaştırmalarda YAS skoru, SŞS skoru, FŞS skoru değerleri ve FM varlığı benzer saptandı (her biri için p>0,05). FM varlığı, KCS, kronik hepatit ve kontrol grubunda cinsiyetlere göre karşılaştırıldığında, her üç grupta benzer saptandı (sırasıyla p=0,268, p=0,066 ve p=0,683). Diğer yandan erkek ve kadınlarda, gruplara göre FM varlığı karşılaştırıldığında, yalnızca KCS olan kadınlarda, diğer gruptakilere göre anlamlı yüksekti (p=0,012), erkeklerde bu oranlar benzer idi (p=0,180). Kontrol grubu, KHB ve KHC hastalarının cinsiyetlere göre FM varlığı karşılaştırıldığında, oranlar benzer görüldü (sırasıyla p=0,066, p=0,077 ve p=0,999). FM varlığı, erkek ve kadınlarda, kontrol, KHB ve KHC gruplarına göre karşılaştırıldığında benzer saptandı (sırasıyla p=0,840 ve p=0,059). FM olan KCS, kronik hepatit ve kontrol gruplarına göre FEA skor ortancaları karşılaştırıldığında benzer bulundu (p=0,181). Yine FM olan KHB, KHC ve kontrol gruplarına göre, FEA skor ortancaları karşılaştırıldığında benzer saptandı (p=0,926). Sonuç Çalışmamız; FM varlığının, karaciğer sirozlularda kronik hepatitlilere ve karaciğer sirozlu kadınlarda, kronik hepatit ve kontrol grubu kadınlarına göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğunu ve bu sonuçlara göre FM varlığı üzerinde en önemli etkenin KCS olduğunu göstermiştir. Çalışmamız, fonksiyonel durumu değerlendiren FEA skorunun; fibromiyaljili olguların gruplara göre karşılaştırmasında benzer saptanmasıyla, FM'nin KCS, kronik hepatit ve kontrol grubu bireyleri üzerinde benzer etki oluşturduğunu göstermiştir. FEA değerlendirmesiyle FM olan bireylerin bu hastalıktan ciddi şekilde etkilendiğini saptamıştır. Ayrıca çalışmamız; FM varlığı ve fibromiyaljili bireylerin FEA skorunun KHB, KHC ve kontrol grubu karşılaştırmalarında benzer olduğunu göstermiştir. KCS, KHB ve KHC hastalarındaki FM sıklığı, genel popülasyonun FM sıklığına göre yüksek olduğundan bu hasta gruplarından vücut ağrısı olanların izleminde fibromiyalji araştırılmalıdır. Anahtar kelimeler: fibromiyalji, karaciğer sirozu, kronik hepatit B, kronik hepatit C