Impact of short time work schemes on labour life: Turkey's case during COVID-19 pandemic and lessons to be drawn from German experience

Kısa çalışma, ekonomik durgunluk dönemlerinde işlerin korunmasını sağlayan bir sosyal politika aracıdır. Programın prensibi, çalışılmayan süreler için çalışanların sözleşmelerini feshetmek yerine çalışma saatlerini geçici olarak azaltmaktır. Çalışanlara, çalışılmayan süreler için gelir desteği sağlanarak istihdamda kalmalarını sağlamak amaçlanır. Bu araştırma, Türkiye'de Kovid-19 döneminde uygulanan kısa çalışma programının çalışma yaşamı üzerindeki etkinliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma etkinliğin değerlendirilmesi çerçevesinde, resmi kurumlardan elde edilen spesifik verileri, bunların yorumlarını ve kısa çalışma planı hakkındaki yasal düzenlemeye ilişkin bilgileri kapsamaktadır. Çalışmada aynı zamanda Almanya'nın kısa çalışma tecrübesi de incelenerek Türkiye bakımından örnek alınabilecek uygulamaların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, Türkiye'de Covid-19 sırasında uygulanan kısa çalışma programı istihdam seviyelerinin korunmasına katkıda bulunmuştur. Ancak kısa süreli çalışma programının bazı özellikleri etkinliğini azaltmaktadır. Kendi hesabına çalışan ve "4B" grubu olarak tanımlanan esnaflar ödenekten yararlanamamıştır. Kayıt dışı çalışanlar da kısa çalışma kapsamı dışında kalan diğer gruptur. Bir diğer sınırlama, kısa çalışma ödenek miktarı belirlenirken aile odaklı bir yaklaşım benimsenmemesidir. Ayrıca, Türkiye'de kısa çalışma ile ilgili yasal düzenlemeler, devlet, işveren ve çalışanlar arasında üçlü istişareyi içermemekte, bu da sosyal taraflar arasında sosyal diyaloğu engellemektedir. Bir işyerinin kısa çalışma sürecinde faaliyetini tamamen durdurması durumunda, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarının primleri ödenmemektedir. Bu, çalışanlar açısından dezavantajlı bir durum olarak değerlendirilmektedir.