Kurumsal yönetim uygulamalarının kâr dağıtım politikasına etkisi: BİST'de bir uygulama

İşletmelerin kâr dağıtım politikasına ilişkin kararlarının nakit akışlarını, piyasa değerlerini ve dolasıyla ortakların refahını etkileyip etkilemediği çok tartışılan konulardan biridir. Araştırmacılar işletmelerin kâr payı dağıtım politikası davranışlarının arkasında yatan faktörleri analiz ederken farklı sonuçlara ulaşmışlardır. İşletmenin sahiplik yapısı (sahiplik bileşimi, yabancı sahiplik, yöneticinin sahipliği), kârlılığı, büyüklüğü, riskliliği, kurumsal yönetim uygulamaları, likiditesi, büyüme (yatırım) olanakları, ilgili ülkedeki vergilendirme uygulamaları ve yasal düzenlemeler araştırmalarda kâr dağıtım politikasına etkileri incelenen faktörlerdir. Literatürde bu faktörlerin kâr payı politikasına etkisini farklı ülke, sektör ve işletmeler özelinde ele alan çalışmalara sıkça rastlanmaktadır. Daha çok gelişmiş ülkeler için yapılan bu çalışmalar, son yıllarda gelişmekte olan ülkeler için de artmaktadır. Gelişmekte olan ülkelere yatırımcı ilgisinin artması, bu ülkelerdeki kâr payı dağıtım politikalarının incelenmesi gereğini doğurmuştur. Bazı araştırma sonuçlarına göre; işletmelerin kâr payı dağıtım politikasını belirleyen faktörlerden biri de işletmelerin belirli kurallar çerçevesinde faaliyet göstermesini sağlayarak verimliliklerini arttırmayı ve işletme paydaşlarının (hissedarlar, yatırımcılar, alacaklılar, çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler ve diğerleri) çıkarlarını korumayı hedefleyen kurumsal yönetim uygulamalarıdır. Bu çalışmada, işletme ile paydaşları (öncelikle hissedarlar ve yatırım yapanlar) arasındaki ilişkileri tüm yönleriyle ele alan kurumsal yönetim uygulamalarının, işletme paydaşlarını da doğrudan etkileyen kâr dağıtım politikasına etkisi belirlenmeye çalışılacaktır. Bu kapsamda hisse senetleri Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören ve kurumsal yönetim derecelendirmesi yaptıran bazı işletmeler, 2009-2017 yıllarını kapsayan 9 yıllık dönem için panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada işletmelerin kâr dağıtım politikasını temsil eden kâr payı dağıtım oranı bağımlı (açıklanan) değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmanın bağımsız (açıklayıcı) değişkeni ise kurumsal yönetim derecelendirme notudur. Çalışmada kontrol değişkeni olarak firma büyüklüğü ve firma kârlılığı kullanılmıştır. Panel veri analizinin uygulandığı çalışmanın sonuçlarına göre; kurumsal yönetim derecelendirme notunun ve kontrol değişkeni olan firma kârlılığının, firma kâr payı dağıtım oranı üzerinde anlamlı ve pozitif etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Kontrol değişkenlerinden firma büyüklüğünün ise istatistiki olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Kâr dağıtım politikası, kurumsal yönetim, panel veri analizi, Borsa İstanbul, kâr payı ödemesi.