Lavanta (Lavandula sp.)'da dikim sıklığı ve gübre formulasyonlarının bazı agronomik ve kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi

Bu çalışmada, uçucu yağ ve çiçek verimi bakımından tercih edilebilirliği yüksek olan iki lavanta türünün (L. x intermedia ve L. angustifolia Mill.) Diyarbakır koşullarında farklı gübre tipleri ve dikim sıklıklarına olan tepkilerinin belirlenmesi ve yetiştirilebilirliği ile farklı uygulamaların lavantanın bazı tarımsal özellikleri ile uçucu yağ verim ve kalitesine olan etkileri araştırılmıştır. Araştırma 2 farklı tür üzerine 3 farklı dikim sıklığının (30×30, 50×50 ve 70×70 cm) ve 4 farklı gübre tipinin (azot, fosfor, solucan gübresi ve kontrol) etkilerini belirlemek amacı ile tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada, başaklı sap uzunluğu (cm), çiçek başağı uzunluğu (cm), başakta küme sayısı (adet/başak), başakta çiçek sayısı (adet/başak), yaprak eni (mm), yaprak boyu (mm), bitkide çiçek başağı sayısı (adet/bitki), bitki boyu (cm), anadal sayısı (adet/bitki), bitki başına yaş ve kuru çiçek ağırlığı (g), bitki başına yaş ve kuru sap ağırlığı (g), kanopi çapı (cm), %50 çiçeklenme tarihi, yaş çiçek verimi (kg/da), kuru çiçek verimi (kg/da), kuru madde oranı (%), sap oranı (%), uçucu yağ oranı (%), uçucu yağ verimi (l/da), uçucu yağ kompozisyonu (%) parametreleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; yaş çiçek verimi L. x intermedia türünde 98.19-729.50 kg/da, L. angustifolia türünde 40.73-487.47 kg/da; kuru çiçek verimi L. x intermedia türünde 47.67-381.87 kg/da, L. angustifolia türünde 20.20-210.91 kg/da; uçucu yağ oranı L. x intermedia türünde %4.83-9.31, L. angustifolia türünde %2.83-6.42; uçucu yağ verimi L. x intermedia türünde 2.93-25.62 l/da, L. angustifolia türünde 1.05-6.04 l/da olarak bulunmuştur. GC-MS analizleri sonucunda, uçucu yağ kompozisyonunu oluşturan 27 bileşen üzerinden belirlenmiş, uçucu yağın ana bileşenleri L. x intermedia türünde %38.80-47.20 linalool, %15.60-26.90 linalil asetat, %5.60-10.60 kafur, %3.20-5.50 1.8-sineol, %0-4.30 α-terpineol, %2.40-5.60 borneol; L. angustifolia türünde ise %27.90-44.50 linalool, %19.10-31.10 linalil asetat, %5.90-10.20 lavandulil asetat, %2.30-5.90 terpinen-4-ol ve %1.80-4.70 α-terpineol olarak belirlenmiştir.