Lise öğrencilerinde beş faktörlü kişilik özellikleri, pozitif negatif duygu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin beş faktörlü kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışma kapsamında kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu puan ortalamalarının bazı sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve kişilik özelliklerinin pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumunu yordama gücü incelenmiştir. Araştıramanın örneklemini Çanakkale ili Biga ilçe merkezinde bulunan altı farklı lisede 9., 10., 11. ve 12. sınıflarda öğrenim gören toplam 588 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 331 tanesi kız 255 tanesi erkektir. Örneklemin belirlenmesinde seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği", "Pozitif-Negatif Duygu Ölçeği", "Yaşam Doyumu Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 21 programı kullanılarak yapılmıştır. Analizlerde "T-Testi", "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)", "Pearson Momentler Korelasyon Analizi" ve "Aşamalı Çoklu Regresyon Analizi" tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucuna göre dışadönüklük, sorumluluk ve nevrotiklik kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu puan ortalamalarında cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılıklar bulunmuştır. Yaş ve sınıf düzeyi puan ortalamalarına göre dışadönüklük ve negatif duygu alt ölçek puanlarında anlamlı düzeyde farklılık olduğu ortaya konmuştur. Ailenin gelir düzeyine göre dışadönüklük, sorumluluk ve negatif duygu alt ölçek puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Anne babanın birliktelik durumu açısından ise sadece pozitif duygu alt ölçek puan ortalamalarının farklılaştığı tespit edilmiştir. Anne babanın hayatta olup olmaması durumuna göre tüm kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu ve yaşam doyumu ölçek paunlarında herhangi bir farklılığa rastlanmamıştır. Araştırma sonucunda dışadönüklük, uyumluluk ve sorumluluk; pozitif duygu ve yaşam doyumu ile pozitif, negatif duygu ile negatif yönde ilişkilidir. Nevrotiklik; pozitif duygu ve yaşam doyumu ile negatif, negatif duygu ile pozitif yönde ilişkilidir. Gelişime açıklık sadece pozitif duygu ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Gelişime açıklık ile negatif duygu ve yaşam doyumu arasında bir ilişki saptanmamıştır. Pozitif duygu ile yaşam doyumunun pozitif yönde, negatif duygu ile yaşam doyumunun ise negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Sorumluluk, gelişime açıklık, dışadönüklük ve nevrotiklik özelliklerinin pozitif duyguyu yordadığı ve bu dört değişkenin birlikte pozitif duygunun %21,4'ünü açıkladığı görülmüştür. Negatif duyguyu nevrotiklik, dışadönüklük ve uyumluluk kişilik özelliklerinin yordadığı ve bu üç değişkenin birlikte negatif duygunun %24,7'sini açıkladığı görülmüştür. Yaşam doyumunun yordayıcılarının ise sorumluluk, dışadönüklük, nevrotiklik ve uyumluluk kişilik özellikleri olduğu görülmüştür. Bu dört değişkenin birlikte yaşam doyumunun %13'ünü açıklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen tüm bulgular ilgili alan yazın incelenerek tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Beş faktörlü kişilik özellikleri, pozitif-negatif duygu, yaşam doyumu