Lise öğrencilerinin kariyer kaygısı üzerine bir araştırma: Antalya ili örneği

Kariyer, bireylerin yaşamları boyunca yaptıkları işler ve bu işlerde gösterdikleri ilerlemelerdir. Kaygı, geleceğe yönelik duyulan endişe ve korku halidir. Kariyer kaygısı ise, bireyin kariyerine yönelik duyduğu belirsizlik, endişe, korku halleridir. Bireyler yaşamlarının büyük bir kısmını çalışarak geçirdikleri için, kariyer planı yapmak bireyler için önemli bir olgudur. Lise dönemi de kariyer planlarının ilk basamağı olan en kritik yıllardır. Bu yılların önemi ise öğrenciler üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca ailenin meslek seçimi konusundaki etkileri ve meslek seçimine yönelik öğrencinin yaşadığı belirsizlikler kariyer kaygısı yaşamasına neden olabilmektedir. Bu araştırma ile Anadolu lisesinde, meslek lisesinde ve özel liselerde eğitim gören 11. ve 12. sınıf öğrencilerin aile etkisine ve meslek seçimine yönelik kariyer kaygılarının sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma üç ana bölümden oluşmaktadır. Bunlar; teorik kısım olan birinci ve ikinci bölüm ile uygulama kısmı olan üçüncü bölüm şeklindedir. Bu araştırmanın evreni 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Antalya ilindeki Anadolu, meslek ve özel liselerinde eğitimini sürdüren 11. ve 12. sınıf öğrencileridir. Örneklem grubu ise bu öğrenciler arasından seçilen 990 öğrencidir. Araştırmada anket tekniği kullanılarak öğrencilerin kariyer kaygılarını belirlemek için kariyer kaygısı ölçeği, demografik değişkenler için de kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada demografik değişkenlerin yüzde ve frekansları çıkartılmıştır. Öğrencilerin aile etkisine ve meslek seçimine yönelik kariyer kaygılarının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının analizi yapılmış ve meslek seçimi kaygısı ile aile etkisi kaygısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulguların analizinde betimsel istatistiksel metotlar, t testi, Anova ve korelasyon analizi kullanılmıştır Araştırma bulgularına göre öğrencilerin meslek seçimine yönelik kariyer kaygılarının okul türüne, cinsiyete, anne-babanın çocuğa karşı olan tutumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öğrencilerin aile etkisine yönelik kariyer kaygılarının ise anne eğitim durumuna, ailenin aylık gelir düzeyine ve anne-babanın çocuğa karşı olan tutumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Meslek seçimine yönelik kariyer kaygısı ile aile etkisine yönelik kariyer kaygısı arasında pozitif yönlü ilişki olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgulara göre 11. ve 12. sınıf lise öğrencilerinin genel kariyer kaygıları ve aile etkisine yönelik kariyer kaygıları düşük, meslek seçimine yönelik kariyer kaygıları ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir.